حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی
سلام علیکم

الحمدالله در قم علما و مراجع بزرگوار بسیار هستند در اینصورت آیا ما باید باز اعلم تقلید کنیم یا می توانیم از مجتهد غیر اعلم هم تقلید کنیم

بسمه تعالی

پاسخ معظم له 

بعد التحیه والسلام

تقلید بنابر احتیاط واجب از مجتهد اعلم واجب است والله العالم

والسلام علیکم ورحمه الله وبرکاته
سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۳۶

نوشته آیا ما باید اعلم تقلید کنیم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

به نام خدا

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

همسر اینجانب تحصیلات بالایی دارند و در تحقیقی که داشته اند از مرجع تقلیدی تقلید می کنند و من مثل ایشان تحصیلات بالایی ندارم در اینصورت من باید تابع همسرم باشم از مرجع ایشان تقلید کنم ؟ یا باید خودم تحقیق کنم ؟

پاسخ معظم له

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

ملاک و معیار در تقلید؛ اطمینان خود شخص است فلذا شما باید خودتان تحقیق کنید که کدام مجتهد واجد شرائط مرجعیت تقلید میباشد. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۱۲

نوشته تبعیت زن از همسر در موضوع تعیین مرجع تقلید اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی
سلام علیکم
فرزند من تازه به سن تکلیف رسیده چند سؤال از خدمت حضرتعالی دارم
آیا تقلید بر او از مجتهدی لازم است یا آنچه ما می گوییم عمل کند کفایت می کند؟
آیا از مجتهدی که من و مادرش از او تقلید می کنیم او هم می تواند تقلید کند؟
چگونه مجتهد اعلم را به او بشناسانیم از چه کسی سؤال کنیم ؟
ما را و فرزندم را که ابتدا دوران تکلیف هستند راهنمایی و نصیحت فرمایید

پاسخ معظم له

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام
شخص مسلمان باید اصول دین را با دلیل و برهان اثبات کند و اعتقاد داشته باشد و لکن در فروع دین یا باید مجتهد باشد تا بتواند احکام الهیه را استنباط کند یا باید به احتیاط عمل کند بطوریکه یقین پیدا کند به وظیفه خود عمل کرده است یا باید مقلّد باشد یعنی پیرو یک مجتهد جامع الشرائط باشد.
شرائط مجتهد:
مرد، بالغ، عادل، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال زاده، و زنده باشد و حریص به دنیا نباشد و بنابر احتیاط واجب اعلم باشد یعنی در فهمیدن حکم خدای متعال از مجتهدین دیگر تواناتر باشد.
مقلّد باید در مسائلی که مورد ابتلاء و احتیاج است و محل اختلاف بین مجتهدین است به اعلم مراجعه کند و اعلم را از سه راه میتوان معین کرد:
۱- خود انسان اهل علم باشد و اعلم را از درسش و کتابهایش بشناسد
۲- بیّنه غیر معارضه یعنی دو شاهد عادل شهادت دهند به اعلمیت این شخص بشرائط آنکه دو نفر عالم عادل دیگر مخالفت نکنند
۳- شِیاع مفید علم یا اطمینان اگر در بین مردم شایع باشد که فلان مجتهد اعلم است و این شیوع مفید علم یا مفید وثوق و اطمینان باشد کافی است و درصورت تساوی (که علم یا بیّنه بر اعلمیت نبود) ظن یا احتمال اعلمیت میتواند جایگزین باشد پس اگر ظن یا احتمال به اعلمیت زید داشت مثلا میتواند مقلد زید بشود. والله العالم
موفق باشید

والسلام علیکم و رحمه والله و برکاته
سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۱۵

نوشته چگونه مجتهد اعلم را به بشناسیم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

حضرتعالی در پاسخ به این سؤال «اگر مکلف در برخی احکام، به نظر مرجعی غیر از نظر مرجع تقلید خویش عمل کند، آیا گناهی مرتکب شده است؟»، فرمودید: «اگر اعلمیت مرجع تقلیدش محرز باشد یا محتمل الأعلمیّه باشد و در مسئله‌ای فتوی بدهد، عمل به نظر غیر أعلم جایز نیست و باطل است، و چنانچه مرجع تقلیدش از نظر فقاهت با مجتهد دیگر مساوی باشد و تاکنون در این مسئله به فتوای مرجع تقلیدش عمل نکرده باشد، رجوع به غیر جایز است؛ مشروط بر اینکه علم به مخالفت با تکلیف پیدا نکند»؛ حال سؤالم این است که چرا عمل به نظر غیر اعلم باطل است؟ دلیل بطلان چیست؟

پاسخ معظم‌ له

بسمه تعالی

بعد التحیه و السلام

در مسئله تقلید دو مبنا وجود دارد: ۱) وجوب تقلید اعلم ۲)عدم الوجوب (البته در مسائلی که بین آنان اختلاف فتوا نباشد، مثلا جلسه استراحت را یکی واجب بداند و دیگری واجب نداند.)

مرحوم سید در عروه الوثقی در بحث اجتهاد و تقلید در مسئله ۲۲ در شرایط مجتهد می‌فرماید: «…و أن یکون أعلم فلا یجوز علی الأحوط تقلید المفضول مع التمکن من الأفضل».[۱] بنابراین بر فرض وجوب تقلید اعلم در مسائل خلافیّه و بر فرض تمامیت ادله وجوب تقلید اعلم، تقلید از غیراعلم جایز نمی‌باشد مگر این‌که در ادله وجوب تقلید اعلم، مناقشه شود. ادله‌ای که اقامه شده عبارتند از:

1. اجماع: چنانکه محقق ثانی (کرکی) و مرحوم سید مرتضی علم الهدی و شیخ بهایی و صاحب معالم ادعا کرده‌اند.
2. أخبار: مانند مقبوله عمربن حنظله که امام علیه السلام فرمود: «الحکم ما حکم به أعدلهما و أفقههما و أصدقهما فی الحدیث و أورعهما» و کلام امیرالمؤمنین سلام الله علیه به مالک اشتر «و اختَر لِلحُکمِ بَینَ الناسِ أفضَلَ رَعِیَّتِکَ».
3. فتوای اعلم به واقع نزدیک‌تر است زیرا فرض آن است که اعلم، به مدارک مسئله و معارضات آن وقوف بیشتری دارد.
4. سیره عقلا در علوم و فنون مطلقا، رجوع به أعلم است و شارع مقدس این سیره را ردع نکرده است.
5. دلیل عقل و أصاله الاشتغال در دوران امر بین تعیین و تخییر. فتوای اعلم یا در عرض فتوای غیر اعلم است که در این صورت مکلف مخیر است هر کدام را اخذ کند، یا متقدم است بر فتوای غیر اعلم. بنابراین حجیت قول اعلم یقینی است و قول غیراعلم مشکوک الحجیه است و عقل از باب لزوم دفع ضرر محتمل حاکم است به وجوب تقلید اعلم. تفصیل این مسئله در اصول مطرح شده است. واللّه العالم.

و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

[۱] . العروه (طبع جامعه مدرسین)، ج۱، ص۲۶٫

بازدیدها: ۳۹

نوشته دلیل بطلان عمل به فتوای غیراعلم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

به نظر حضرتعالی اگر مکلف در برخی احکام، به نظر مرجعی غیر از نظر مرجع تقلید خویش عمل کند، آیا گناهی مرتکب شده است؟

پاسخ معظم‌ له

بسمه تعالی

بعد التحیه و السلام

اگر اعلمیت مرجع تقلیدش محرز باشد یا محتمل الأعلمیّه باشد و در مسئله ای فتوی بدهد، عمل به نظر غیر أعلم جایز نیست و باطل است، و چنانچه مرجع تقلیدش از نظر فقاهت با مجتهد دیگر مساوی باشد و تاکنون در این مسئله به فتوای مرجع تقلیدش عمل نکرده باشد، رجوع به غیر جایز است؛ مشروط بر اینکه علم به مخالفت با تکلیف پیدا نکند. والله العالم

و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۲۷

نوشته تقلید از مرجع دیگر اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

محضر حضرتعالی سه سؤال دارم

برای ثبوت اول ماه قمری چه نشانه ای به نظر حضرتعالی ملاک می باشد ؟آیا اگر برای حاکم شرع اول ماه ثابت شود برای غیر مقلدین ایشان هم اول ماه می باشد؟ و همچنین پیشگویی منجمین در اعلان اول ماه قبول می باشد؟

التماس دعا _

پاسخ معظم له

بسمه تعالی

بعد التحیه والسلام

پاسخ سوال اول و دوم :

اول ماه به پنج چیز ثابت می شود

۱_ خود انسان ماه را ببیند

۲_ عدّ ه ای که به گفته آنان یقین حاصل می شود، بگویند ماه را دید ه ایم

۳_ دو مرد عادل بگویند ماه را دیده ایم

۴_ سی روز از ماه گذشته بگذرد

۵_ حاکم شرع (مجتهد جامع الشرائط ) حکم کند که اول ماه است؛ در اینصورت همه حتی غیر مقلدین او باید از او پیروی کنند؛ مگر کسی که بداند که حاکم شرع اشتباه کرده است، در اینصورت نمی تواند به حکم او عمل نماید

پاسخ سوال سوم :

اول ماه با پیشگوئی منجمین (ستاره شناسان ) ثابت نمی شود؛ مگر انسان از گفته آنان یقین یا اطمینان حاصل کند، البته اگر اطمینان شخصی او بر خلاف نوع مردم باشد معتبر نیست؛ در روایت عبد الله بن سنان آمده که امام صادق سلام الله علیه در باره علم نجوم فرمود: « کثیره لایدرک و قلیله لاینفع»[۱] علم نجوم (ستاره شناسی ) زیادش قابل درک نیست و انسان به آن نمی رسد؛ و کم (اندک) آن هم سودی ندارد. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمد تقی دیباجی اصفهانی

[۱] الوسائل ج ۱۲ ص ۱۰۱ باب ۲۴ من ابواب ما یکتسب به

بازدیدها: ۳۸

نوشته ثبوت اول ماه قمری اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

من طلبه حوزه علمیه هستم؛ گاهی بین دو کلمه جایز نیست، با کلمه حرام است، مطالب متعددی شنیدیم نظر حضرتعالی را خواستیم بدانیم چیست و همچنین مفهوم  کلمه احتیاط واجب؛ «محل تأمّل» یا «محل اشکال» «ظاهر چنین است» یا «أقوی چنین است» ؟ما طلاب را نصیحت و راهنمائی فرمایید . التماس دعا

پاسخ معظم له

بسمه تعالی

بعد التحیه والسلام

برخی از علماء گفته اند؛ «حرام» ، فعل قبیح مؤیّد را گویند؛ مانند کذب، تهمت، غیبت  و …؛ اما «عدم الجواز» عام است، قبیح و غیر قبیح را شامل می شود و نسبت بین این دو عام و خاص مطلق است؛ مانند انسان و حیوان ؛ مثلا اگر حاکم دستور دهد که امسال از رعیّت، مالیات گرفته شود؛ یا دستور دهد که این بیابان قرقگاه است و امسال نباید چوبانان گوسفند را برای چرائیدن به این بیابان ببرند؛ «عدم الجواز» بر این مورد صادق است با اینکه قبیح نیست؛ ولکن در اصطلاح شرع مقدس گرچه «حرام امر وجودی» و «عدم الجواز امر عدمی» است ؛لکن از نظر معنی و در مقام عمل مترادفان و هم معنی هستند.

اما احتیاط واجب

اگر فقیه جامع الشرائط فرمود،«الاحوط فی الرکعه الثالثه و الرابعه ثلاث مرات التسبیحات الاربع» ؛ این احتیاط وجوبی است چون در اول فتوی  آمده ؛ و اگر احتیاط در آخر فتوﱝ آمد و فرمود :«یجب مره واحده التسبیحات الاربع و ان کان الاحوط ثلاث مرات؛ این احتیاط استحبابی است.  و در احتیاط وجوبی؛ مقلد می تواند به فتوﱝ مجتهد دیگر عمل کند و همچنین اگر بفرماید، «محل اشکال» یا بفرماید «محل تأمل» است در اینصورت هم مقلد می تواند به مجتهد دیگر رجوع کند( با رعایت اعلم بودن)؛ اما اگر فقیه فرمود «ظاهر چنین» است یا «اقوﱝ چنین» است؛ مقلّد نمی تواند به مجتهد دیگر رجوع کند. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمّد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۳۲

نوشته اصطلاحات فقهی تقلید اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

در مورد تقلید از مرجع تقلید؛ یک مرجع  تقلید باید چه خصوصیاتی داشته باشد؛ تا بشود از او تقلید نمود ؟ آیا می شود از زن تقلید کرد؟

پاسخ معظم له

بسمه تعالی

بعد التحیه والسلام

از مجتهدی باید تقلید کرد که دارای این شرائط باشد: مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال زاده ، زنده و عادل باشد (یعنی واجبات الهی  را انجام دهد و از محرّمات و منهیات و معاصی اجتناب کند) و حُسن ظاهر کاشف از ملکه (صفت) عدالت است؛ بطوریکه همسایگان و آشنایان و دوستانش خوبی او را تصدیق نمایند؛ و حریص به دنیا نباشد، و اعلم باشد یعنی در مسائل اختلافی؛ از مجتهدی باید تقلید کرد که از مجتهدین زمان خود استادتر باشد. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمّد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۵۶

نوشته مجتهد اعلم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

در مورد تقلید از مرجع تقلید؛ یک مرجع  تقلید باید چه خصوصیاتی داشته باشد؛ تا بشود از او تقلید نمود ؟ آیا می شود از زن تقلید کرد؟

پاسخ معظم له

بسمه تعالی

بعد التحیه والسلام

از مجتهدی باید تقلید کرد که دارای این شرائط باشد: مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال زاده ، زنده و عادل باشد (یعنی واجبات الهی  را انجام دهد و از محرّمات و منهیات و معاصی اجتناب کند) و حُسن ظاهر کاشف از ملکه (صفت) عدالت است؛ بطوریکه همسایگان و آشنایان و دوستانش خوبی او را تصدیق نمایند؛ و حریص به دنیا نباشد، و اعلم باشد یعنی در مسائل اختلافی؛ از مجتهدی باید تقلید کرد که از مجتهدین زمان خود استادتر باشد. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمّد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۱۱۵

نوشته ویژگی های مجتهد اعلم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

با سلام و احترام

بنده مقلّد هیچ مجتهدی  نیستم و الان در سن ۳۳ سالگی می باشم ولی واجبات خود را انجام میدهم آیا این عبادات من با توجه به تقلید نکردن اشکال دارد ؟

پاسخ معظم له

بسمه تعالی

بعد التحیه والسلام

مکلّف در مسائل دین (چه عبادات و چه معاملات و …) به مناط وجوب دفع ضرر محتمل مانند عقاب، باید یا مجتهد باشد ( یعنی در مسائل دین متخصص باشد) یا مقلّد باشد (یعنی غیر متخصص باید به متخصص مراجعه کند ) یا عمل به احتیاط نماید.

و اگر مکلّف هیچکدام از اجتهاد و یا تقلید یا احتیاط را ندانست عمل او باطل است ( مگر آنکه اعمالش مطابق باشد، با فتوای مجتهد فعلی که وظیفه دارد از او تقلید کند).

پس دلیل عقلی بر وجوب تقلید، آن است که غیر متخصص باید به متخصص مراجعه کند چنانکه مریض به طبیب (پزشک) مراجعه می کند.

دلیل نَقلی بر تقلید آیه شریفه؛ قال الله الحکیم:«فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ»[۱] اگر چیزی را نمیدانید از علماء سئوال کنید.

و در روایت از امام حسن عسکری سلام الله علیه وارد شده که فرموده است :«فَأمّا مَن کانَ مِن الفُقَهاءِ صائنا لنفسِهِ حافِظا لِدینِهِ مُخالِفا على هَواهُ مُطِیعا لأمرِ مَولاهُ فلِلعَوامِّ أن یُقَلِّدُوهُ»[۲]اگر فقیه (عالم دین) نفس خود را (از گناه و فکر باطل) نگهدارد و دین خود را محافظت کند و با هوای نفس خود مخالفت نماید؛ عوام (آنانکه متخصص دین نیستند) باید از او تقلید (پیروی ) کنند و امام حجت حضرت مهدی صلوات الله علیه در آن توقیع شریفه فرموده : «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ‌ الْوَاقِعَهُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَى رُوَاهِ حَدِیثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ وَ أَنَا حُجَّهُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ»[۳]

حکم حوادث زندگی را از راویان احادیث ما بگیرید (یعنی علما و فقهاء ) که آنان دلیل ها (جانشین های) من هستند و من حجت خدا هستم.

اگر کسی بدون تقلید عمل کرد و اعمالش مطابق بود با فتوای مجتهد فعلی که وظیفه  دارد از او تقلید کند؛ اعمالش صحیح است، ملاک مجتهد فعلی است نه مجتهد زمان عمل زیرا قول مجتهد فعلی ، برای این شخص حجیت دارد فعلاً؛ نه مجتهد در زمان عمل (مجتهد سابق) . والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی  

[۱] سوره مبارکه نحل آیه ۴۳

[۲] وسائل الشیعه ج ۲۷ ص ۱۳۱ باب ۱۰ من صفات القاضی

[۳] وسائل الشیعه ج ۲۷ ص ۱۴۰

بازدیدها: ۱۶

نوشته عمل بدون تقلید اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.