درحالیکه کتاب لمعتین شهید ثانی را میان پارچه‌ای پیچیده و با خود همراه داشت، سرساعت وارد مَدرس می‌شد.

استادی مخلص، با‌‌وقار، پرجذبه، سلیم‌النفس، محبوب و مردمی!

به‌دلیل توانایی و تسلط بر ادبیات عرب، کتاب “تفسیربشری” ( ترجمه و تفسیرقران یک‌جلدی ایشان)، در نوع خود ممتاز است؛ هم به‌خاطر دقتی که در ترجمه کلمات قرآن دارد، هم به‌خاطر تفسیری که در مقابل هر صفحه از نکات مهم و کلیدی آیات ارائه می‌دهد.که در سه نوبت چاپ شد ومورد استقبال اساتید وطلاب قرارگرفت.واثاری چون
تفسیر آیه الکرسی (سیدهالایات)
توضیح‌‌الکفایه ۷ جلدی معظم‌له (شرح کتاب اصولی کفایتین)، حاصل دو دوره تدریس کامل کفایتین ایشان
رساله حقوق امام زین العابدین ع
، انبیاءالوالعزم
و شروح هفده‌گانه کتاب فقهی مکاسب،
حاصل سه دوره تدریس مکاسب توسط معظم له
فرصت مغتنمی را برای طلاب و فضلای محقق فراهم می‌سازد.

با این‌همه اما اولین درسی که از آیت‌الله دیباجی می‌آموزی! نوعی وقار و نجابت ذاتیِ آمیخته با فروتنی و ادب است که نه در علم و نه در قدرت و نه در ثروت، در هیچ‌کدام پیدا نمی‌شود.

این‌که با عناوینی چون عالم بودن و نجیب‌زادگی می‌توان مردم را فریب داد، اما برای تاثیر گذاشتن بر اجتماع باید ذاتا نجیب بود، دومین درسی است که از او می‌آموزی!

حسینی دورود

بازدیدها: ۱۴۰

نوشته مهر استاد اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

در این دیدار که جهت اطلاع از وضعیت سلامتی ایشان انجام شد، معظم له ابراز امیدواری کردند که ان شاءالله از روز یکشنبه اول آبان، درس خارج کمافی‌السابق در مسجد اعظم برگزار خواهد شد.

بازدیدها: ۱۱۴

نوشته دیدار حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی با حضرت آیت الله نوری همدانی اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

دیدار حافظ کل قرآن کریم، مبین فتحی، با مفسر عالیقدر حوزه علمیه حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی مد ظله العالی

دو شنبه ۲۳ اسفندماه ۱۴۰۰ نوجوان حافظ قرآن با حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی دیدار کردند. مبین فتحی نوجوان ۱۱ ساله ای است که از سن چهارسالگی با عنایت حضرت حق موفق به حفظ قرآن شدند و هم اکنون علاوه بر حفظ ترجمه تمامی قرآن، حافظ قرآن به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی نیز هستند. همچنین چندین هزار مسائل علمی و پزشکی حفظ هستند. دیدارهای مکرری با شخصیت‌های دینی و کشوری داشته اند و توفیق اخذ مدال خادمی حرم مطهر امام رضا، امام حسین، حضرت عباس، حضرت زینب و مسجد مقدس جمکران را دارند. کثرالله امثاله للاسلام و المسلمین
در این دیدار حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی سؤالی از ایشان سوالاتی قرانی پرسیدند و مبین فتحی به درستی پاسخ دادند. درپایان جلسه، معظم له هدایایی به ایشان دادند و برای سلامتی و موفقیت بیش از پیش این نوجوان نخبه قرانی، دعا نمودند.

بازدیدها: ۲۴

نوشته دیدار حافظ کل قرآن کریم اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

گزارش دیدار مدیریت و جمعی از طلاب حوزه های علمیه خمینی شهر با حضرت آیت الله دیباجی

این دیدار در تاریخ ۱۴ بهمن ماه ۱۴۰۰ در شهر مقدس قم با حضور مدیریت حوزه های علمیه خمینی شهر حجت الاسلام سید جعفر دیباجی، جمعی از طلاب و اساتید و جمعی از مومنین در شام میلاد امام محمد باقر (علیه السلام) و در ایام مبارک دهه فجر صورت پذیرفت.

در این دیدار آیت الله دیباجی به اهمیت فرصتـها و غنیمت شمردن سرمایه جوانی تاکید فرمودند. همچنین ایشان در باب فضیلتـ علم، نکات ارزشمندی را بیان فرمودند.
اهمیت محبت و ولایت اهل بیت (علیهم السلام) از دیگر مباحث مطروحه در این جلسه بود.

در پایان حاضرین از مدیحه سرایی مداح اهل بیت (علیهم‌السلام) بهرمند گردیدند و بر سر سفره کرم اهل بیت (علیهم‌السلام) مهمان شدند.

در دامه بخشی از سخنان این عالم بزرگوار بیان خواهد شد

برای تماشا و دانلود قسمت اول دیدار اینجا کلیک کنید  (داستان محدث قمی در باب آثار گناه)

برای تماشا و دانلود قسمت دوم دیدار اینجا کلیک کنید  (داستان ملا فتحعلی در باب ارزش علم)

برای تماشا و دانلود قسمت سوم دیدار اینجا کلیک کنید  (اهمیت فرصت ها و غنیمت شمردن سرمایه جوانی)

برای تماشا و دانلود قسمت چهارم دیدار اینجا کلیک کنید  (اهمیت محبت و ولایت اهل بیت)

بازدیدها: ۹۳

نوشته دیدار جمعی از طلاب خمینی شهر با آیت الله دیباجی اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

قال الله الحکیم:

«الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی‏ وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دیناً»[۱]

عید سعید غدیر را که عید ولایت و امامت است به همه مسلمانان جهان به‌ویژه شیعیان تبریک عرض می‌کنم.

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَنَا مِنَ الْمُتَمَسِّکِینَ بِوَلَایَهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّهِ المعصومین (علیهم‌السلام)»

روایات از ائمه معصومین (علیهم‌السلام) در حد تواتر وارد شده که آیه شریفه اکمال دین در غدیر خم نازل شده است.

پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در حجه الوداع در سال دهم هجرت ۱۸ ذی‌حجه الحرام که از مکه به مدینه بر می‌گشتند، هنگامی که به غدیر خم (نزدیک جحفه) رسیدند به فرمان خداوند دستور دادند که قافله (کاروان حجاج) توقف کند. پیشتازان باز گشتند و واماندگان ملحق شدند و خود را به قافله رساندند و شاید نجوی و زمزمه داشتند که چه هنگامه‌ای رخ داده که پیامبر مهربان که رحمه للعالمین است و مؤمنین را دوست دارد، در این صحرای سوزان حجاز دستور توقف داد.

«وَ کَانَ یَوْماً قَائِظاً شَدِیدَ الْحَرّ» روز بسیار گرمی بود که از شدت گرما – بیشتر کاروانیان نیمی از عباهای خود را بر سر و نیم دیگرش را زیر پای خود انداخته بودند. به دستور پیامبر (صلی الله علیه و آله) مردم از پالان‌های شترها منبری تشکیل دادند و ایشان بر منبر قرار گرفت و بعد از حمد و ثنای الهی و خواندن حدیث ثقلین: نادی بأعلی صوته ألستُ أولی بکم من أنفسکم؟ قالوا بلی فأخذ بید علی (علیه‌السلام) و رفعها حتی بان بیاض ابطیهما و قال من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) در آن صحرای غدیر خم فرمود: «الست اولی بکم منکم بانفسکم» آیا من اولی به شما از خود شما نیستم؟ گفتند آری. در این هنگام علی بن ابی‌طالب را صدا زد و دست او را گرفت بالا برد تا حدی که سفیدی زیر بغل هر دو نمایان شد.

آنگاه فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله». هرکه را من مولای او (و سرپرست او) هستم علی (علیه‌السلام) مولا و سرپرست او خواهد بود. سپس گفت بارالها دوست بدار هرکه علی را دوست می‌دارد و دشمن بدار هر که با علی دشمنی می‌کند و یاری کن هرکه علی را یاری کند و مخذول کن هرکه علی را مخذول کند.

در این سرزمین (غدیرخم) آیه تبلیغ نازل شده[۲] «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ»

تنها آیه‌ای است در قرآن که مشتمل بر تهدید است، خطاب به پیامبر است که آنچه بر تو نازل شده به مردم بگو و اگر تبلیغ نکردی – رسالت خدا را انجام نداده‌ای!

عجبا پیامبری که علت غائی خلقت کائنات است و در عظمت او آمده «لولاک لما خلقت الافلاک»[۳] پیامبری که به گفته ابن عباس: خدای تعالی هیچ کس را بهتر و گرامی‌تر از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نزد خود، خلق نکرده و به این جهت به جان هیچ کس جز به جان پیامبر (صلی الله علیه و آله) سوگند نخورده است.[۴]

در مسئله هلاکت قوم لوط، خداوند خطاب به پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید «لَعَمْرُکَ إِنَّهُمْ لَفی‏ سَکْرَتِهِمْ یَعْمَهُونَ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّیْحَهُ مُشْرِقینَ»[۵] به جان تو سوگند – قوم لوط در مستی گناه خویش سرگردان بودند پس صبح‌گاهان آن خروش (مرگبار) آنان را گرفت و آن شهر را زیر و رو کردیم و بر آنها سنگ‌هایی از سنگ گِل باراندیم.

چه امر مهمی در پیش است که اگر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) انجام ندهد گویا رسول نیست «وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ»[۶] و رسالت الهی را انجام نداده است.

جواب: آن امر مهم، خلافت است که انتصابی است نه انتخابی و پیامبر (صلی الله علیه و آله)، علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) را به عوان جانشینی بعد از خود منصوب نمود.

در این هنگام آیه شریفه یأس و نومیدی کفار – و اکمال دین – نازل شد « الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ دینِکُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی‏ وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دیناً»[۷]

در شأن نزول آیه شریفه در کتب عامه آمده است که ابن حوشب از ابوهریره نقل می‌کند که گفت هر کس روز هیجدهم ذی‌حجه را روزه بدارد خداوند برای او روزه شصت ماه را می‌نویسد و آن روز، روز غدیر خم است.

چون پیامبر (صلی الله علیه و آله) دست علی (علیه‌السلام) را گرفت و فرمود آیا من ولیّ مؤمنان نیستم، گفتند آری ای رسول خدا پس گفت هر کس که من مولای اویم علی مولای اوست، پس عمر گفت «بخ بخ لک یا علی اصبحت مولای و مولا کل مؤمن» یعنی: به‌به تو را ای پسر ابی‌طالب مولای من و مولای هر مؤمنی شدی و خداوند این آیه را نازل کرد «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ….».[۸]

از علمای اهل تسنن ابن جریر الطبری در کتاب «الولایه» و ابونعیم الاصفهانی در کتاب «ما نزل من القرآن بحق علی (علیه‌السلام)» خوارزمی در مقتل و… گفته‌اند که آیه شریفه اکمال دین در واقعه غدیر خم نازل شده.[۹]

مراد از «یوم» نمی‌تواند بعثت باشد زیرا مسلمانان – دینی نداشتند تا با آمدن اسلام – کفار ناامید شوند. علاوه باید «الیوم اکملت» قبل از «الیوم یئس» نازل می شد و نمی‌تواند فتح مکه باشد که در هشت هجرت واقع شد بعثت با فتح مکه دین کامل نشد و برخی احکام بعد از فتح مکه نازل شد و نمی‌تواند مرا از یوم «مابعد نزول برائت باشد» سنه تاسعه من الهجره زیرا بعد از برائت نیز احکامی نازل شد مانند حدود و قصاصی که در همین سوره آمده است

و نمی‌تواند یوم عرفه باشد من حجه الوداع (سنه عاشره هجرت) قوت و شوکتی نداشت اسلام تا کفار نومید شوند.

علاوه آیه کلاله و آیه ربا بعد از عرفه نازل شد.[۱۰] بنابراین مراد از «الیوم» روز ۱۸ ذی‌الحجه سال دهم هجری است؛ روز نزول آیه شریفه اکمال دین است.

احداث اربعه «یأس و نومیدی کفار و اکمال دین و اتمام نعمت و قبول الله دین اسلام را دین ختامی برای بشریت» باید در آن روز جمع باشد مانند روز عید غدیر خم.

مسئله غدیر خم و نزول آیه شریفه تبلیغ و آیه شریفه اکمال  دین اختصاص به شیعه ندارد بلکه اهل تسنن نیز قائل هستند مانند احمد بن حنبل در مسند خود و نسائی در خصائص و حاکم در مستدرک و خوارزمی در مناقب و ابن عبدربه در استیعاب و عسقلانی در اصابه و… .

علامه امینی رحمه الله در کتاب الغدیر، حدیث غدیر را از ۱۱۰ نفر صحابی و ۸۴ نفر از تابعین و ۳۶۰ نفر از دانشمندان معروف اسلامی نقل می‌کند.[۱۱]

برخی از مخالفین گفته‌اند کلمه «مولی» به معنی دوست نیز آمده است.

جواب: اولاً در قرآن مجید در آیه شریفه حدید/ ۱۵ « مَأْواکُمُ النَّارُ هِیَ مَوْلاکُمْ» مولی به معنی اولی آمده چنان‌که سید رضی علم الهدی از علماء سبعه و بیضاوی و زمخشری از علماء اهل تسنن گفته‌اند.

و ثانیاً: اگر این کلمه مشترک باشد بین اولی به امر و دوست چنان‌که شما می‌گویید – احتیاج به قرینه معیّنه دارد مانند کلمه عین که مشترک است و در مقام استعمال گفته می‌شود رأیت عیناً باکیه – رأیت عیناً جاریه و در قضیه غدیر قرینه لفظیه و عقلیه وجود دارد که مراد از کلمه «مولی» اولی به تصرف و سرپرست است.

اما قرینه لفظیه:کلام پیامبر (صلی الله علیه و آله) که در خطبه‌اش همان روز غدیر خم فرمود: أَ لَسْتُ أَوْلَى بِکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُم‏ چنان‌که در قرآن آمده است «النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ»[۱۲] و در فراز دیگر خطبه فرمود: «یُوشِکُ أَنْ أُدْعَى فَأُجِیبَ» نزدیک است دعوت حق را لبیک بگویم یعنی انتقال من از دنیا – به آخرت – نزدیک است (۸۱ روز بعد از حجه الوداع – پیامبر (صلی الله علیه و آله) رحلت نمود).

و در فراز دیگر، حدیث ثقلین را متذکر شد و فرمود: « إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی»

اگر کلمه «مولی» به معنی دوست باشد – چرا مسئله اولویت – و مسئله انتقال از دنیا و مسئله ثقلین را مطرح نمود.

اما قرینه عقلیه:

1. پیامبر (صلی الله علیه و آله) بعد از خطبه از مردم بیعت گرفت و این بیعت گرفتن – برای رهبری و ولایت مطلقه است نه برای دوستی
2. پیامبر (صلی الله علیه و آله) که پیامبر رحمت است و مؤمنان را دوست دارد چطور دستور توقف قافله را داد و آنان را در آن هوای گرم و بیابان داغ نگه داشت.

قال الله الحکیم: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ».[۱۳]

«رحمت» نکره آورده شده برای تعظیم – و آیه شریفه از موارد قصر موصوف است بر صفت. گویا وجود مبارکش، رحمت است برای تمام مردم (مؤمن و کافر) در جنگ احد که دشمنان دندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را شکستند و صورتش مجروح شد اصحاب عرض کردند «لو دعوت علیهم» ای کاش نفرین می‌کردی بر دشمنان فرمود: «انی لم ابعث لعّاناً و انما ابعث رحمه» خداوند مرا رحمت فرستاده.[۱۴]

محبت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) حتی به امت خود

علامه مجلسی رحمه الله این روایت را در جلد هفتم بحار آورده که در روز قیامت که روز بسیار سختی است و همه مردم حتی پیامبران الهی، وانفسا می‌گویند یعنی خدایا به فریاد ما برس پیامبر (صلی الله علیه و آله) «امتی امتی» می‌گوید یعنی خداوندا به فریاد امت من برس.[۱۵]

«لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَریصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنینَ رَؤُفٌ رَحیمٌ».[۱۶]

قطعا پیامبری از خودتان به سویتان آمد که رنج شما بر وی گران و بر هدایت شما حریص و با مومنان دلسوز و به شدت آنان را دوست دارد پیامبری که برای همه مردم بویژه برای مومنان رحمت  است چطور مردم را که شاید بیش از صد هزار نفر بودند در آن آفتاب سوزان حجاز نگه می دارد؟

پیامبر(صلی الله علیه و آله) و سلم باید در این روز(۱۸ذیحجه/۱۰هجرت) و در این مکان(غدیر خم) جانشین خود را به دستور خداوند تعیین کند. پیامبر می باید کسی را که علت مبقیه باشد و از حریم اسلام و قران جانبداری کند تعیین نماید؛ کسی که خوراکش نان جو سبوس دار و نمک ساییده بود[۱۷] و لباسش کرباس بود[۱۸]؛ کسی که فرمود: «وَ اللَّهِ لَقَدْ رَقَّعْتُ مِدْرَعَتِی هَذِهِ حَتَّى اسْتَحْیَیْتُ مِنْ رَاقِعِهَا، وَ لَقَدْ قَالَ لِی قَائِلٌ أَلَا تَنْبِذُهَا عَنْکَ؟ فَقُلْتُ اغْرُبْ عَنِّی، فَعِنْدَ الصَّبَاحِ یَحْمَدُ الْقَوْمُ السُّرَى».[۱۹] یعنی: سوگند به خدا این جبّه را چندان پینه(وصله) زدم تا اینکه از دوزنده آن شرمنده شدم وگوینده ای به من گفت آیا آن را از خود دور نمی کنی؟ گفتم از من دور شو. کسی که فرمود «والله لو اعطیت الاقالیم السبعه بما تحت افلاکها علی ان اعصی الله فی نمله اسلبها جلب شعیره ما فعلته».[۲۰] یعنی: سوگند به خدا اگر هفت اقلیم را با هر چه در زیر آسمان‌های آنهاست به من بدهند برای اینکه خدا را معصیت کنم درباره مورچه‌ای که پوست جوئی از آن بگیرم، نمی‌گیرم.

«قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسِ دَخَلْتُ عَلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) بِذِی قَارٍ وَ هُوَ یَخْصِفُ نَعْلَهُ فَقَالَ لِی مَا قِیمَهُ هَذَا النَّعْلِ فَقُلْتُ لَا قِیمَهَ لَهَا فَقَالَ (علیه السلام) وَ اللَّهِ لَهِیَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ إِمْرَتِکُمْ إِلَّا أَنْ أُقِیمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلاً»[۲۱]

ابن عباس می گوید امام علی (علیه‌السلام) را در ذی قار (نزدیک بصره)دیدم کفش خود را میدوخت پس به من فرمود قیمت این کفش چه مقدار است عرض کردم ارزشی ندارد فرمود به خدا سوگند این کفش من از امارت و حکومت بر شما محبوب تر است مگر بتوانم (در سایه حکومت) حقی را ثابت کنم یا باطلی را براندازم.

کسی باید جانشین پیامبر (صلی الله علیه و آله) باشد که فرمود «سلونی قبل ان تفقدونی»[۲۲] و کسی که فرمود «انا بطرق السماء اعلم منی بطرق الارض».[۲۳]

و کسی که فرمود سلونی عما دون العرش فانی لا اسئل عن شیئ دون العرش الا اجبت فیه کلمه لا یقولها بعدی الا جاهل مدّع او کذّاب.[۲۴] قبل از آنکه مرا نبینید (قبل از آنکه از دنیا رحلت کنم)، هر چه می‌خواهید از من سؤال کنید؛ من به طرق و راه‌های آسمان از طرق زمین آشناتر و اعلم هستم.

قندوزی حنفی (سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی) در ینابیع الموده (ج۲، ص۲۵۵، باب۴۰، ترجمه موسی دانش) می نویسد: «اخرج احمد بن حنبل فی مسنده و احمد البیهقی فی صحیحه عن ابی الحمراء قال قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من اراد ان ینظر الی آدم فی علمه و الی نوح فی عزمه، و الی ابراهیم فی حلمه، و الی موسی فی هیبته، و الی عیسی فی زهده، فلینظر الی علی بن ابیطالب (علیه‌السلام)».

و نقل عن احمد بن حنبل انه قال: ما جاء لاحد من الصحابه من الفضائل مثل ما لعلیّ بن ابیطالب (علیه‌السلام).[۲۵]

خلاصه البحث

یاس و نا امیدی کفار

الیوم یئس الذین کفروا…

الیوم اکملت لکم دینکم…

در آن روز باید احداث اربعه وجود داشته باشد، یاس و ناامیدی کفار، اکمال دین، اتمام نعمت و خرسندی خداوند.

کفار می‌گفتند «اذا مات محمد یموت ذکره لانه ابتر فنستریح منه»؛ محمد فرزند پسر ندارد و هنگامی که از دنیا رفت نام او نیز تمام می‌شود و ما استراحت می‌کنیم.

هنگامی که غدیر را دیدند ناامید شدند و فهمیدند که نمی‌توانند دین مقدس اسلام را از بین ببرند.

آنکه دائم هوس سوختن ما می‌کرد                کاش می‌آمد و از دور تماشا می‌کرد

مدعی خواست که از بیخ کند ریشه ما              غافل از آنکه خدا هست در اندیشه ما

الف و لام در کلمه «الیوم» عهد حضوری است و با اینکه مفعول فیه است و باید موخر باشد، مقدم افتاده برای عظمت این روز که دین اسلام از حدوث به صفت بقاء و دوام می‌رسد و ولایت امام معصوم در کنار نبوت قرار می‌گیرد و علت مبقیه با علت محدثه هم آهنگ می‌شود.

اکمال دین

صاحب مجمع البیان از امام باقر و امام صادق علیهما السلام روایت نقل می‌کند که آیه اکمال دین در غدیرخم بعد از آنکه پیامبر (صلی الله علیه و آله) و سلم، علی بن ابی‌طالب سلام الله علیه را به خلافت منصوب کرد، نازل شد: (و هو آخر فریضه انزلها الله تعالی ثم لم ینزل بعدها فریضه) و این نصب خلافت به‌عنوان اکمال دین، آخرین فریضه الهی بود که محقق شد و بعد از آن فریضه دیگری نازل نشد[۲۶]

به خلیل بن احمد الامامی صاحب کتاب العین فی اللغه (المتوفی۱۷۰) گفتند درباره علی بن‌ابی‌طالب چه می‌گویی: «فقال ما اقول فی حق امرء کتمت مناقبه اولیائه خوفا و اعدائه حسدا ثم ظهر من بین الکتمانین ما ملا الخافقین»[۲۷] یعنی: چه بگویم درباره شخصی که دوستانش از ترس و دشمنانش از روی حسد فضائل و مناقب او را کتمان می کردند با این وصف فضائل و مناقب او همه عالم را فرا گرفت.[۲۸]

[۱] . سوره مائده، آیه۲٫

[۲] . مائده/ ۶۷٫

[۳] . بحارالانوار، ج۷۴، ص۶۱۱٫

[۴] . مجمع البیان، ج۵ و ۶، ص۵۲۶٫

[۵] . حجر/ ۷۴٫

[۶] . مائده/ ۶۷٫

[۷] . مائده/ ۳٫

[۸] . شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۶؛ تفسیر یک جلدی بشری، ص۱۰۷٫

[۹] . الغدیر، ج۱، ص۲۳۰؛ احقاق الحق، ج۶، ص۲۵۳؛ الامثل، ج۲، ص۵۹۷٫

[۱۰] . المیزان، ج۵، ص۱۸۵٫

[۱۱] . الغدیر، ج۱، ص۲۳۰٫

[۱۲] . احزاب/ ۶٫

[۱۳] . انبیاء/ ۱۰۷٫

[۱۴] . تفسیر التحریر و التنویر، ج۱۷، ص۱۲۲٫

[۱۵] . البحار، ج۷، ب ۶ من ابواب المعاد، ص۱۲۵٫

[۱۶] . توبه/ ۱۲۸٫

[۱۷] . البحار، ج۴۲، ص۲۶۷- ربیع الابرار زمخشری، ج۳، ص۲۲۲-ینابیع الموده قندوزی، ج۱، ص۴۴۷٫

[۱۸] . البحار، ج۴۱، ص۱۱۰-کنز العمال، ج۱۳، ص۱۸۱٫

[۱۹] . نهج البلاغه، آخر خطبه۱۵۹، ص۵۱۲ ترجمه فیض الاسلام.

[۲۰] . نهج البلاغه، خطبه ۲۱۵، ص۷۱۴، ترجمه فیض الاسلام.

[۲۱] . نهج البلاغه خطبه۳۳، ص۱۱۱، ترجمه فیض الاسلام.

[۲۲] . نهج البلاغه خطبه۱۸۹- البحار، ج۱۰، ص۱۲۸٫

[۲۳] . ینابیع الموده للقندوزی، ج۱، ص۳۰۸، و شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۸۶، و از منابع شیعه احقاق الحق، ج۷، ص۶۱۷٫

[۲۴] . احقاق الحق، ج۱۷، ص۴۶۳، و از منابع اهل سنت المحاضرات للسیوطی، ص۱۷۹، کنز العمال متقی هندی، ج۱۳، ص۱۶۵٫

[۲۵] . ینابیع الموده، ج۲، ص۲۵۵ -المناقب للخوارزمی، ص۸۳، المناقب لابی المعازلی، ص۲۱۲، فرائد السمطین، ص۱۷۰٫

[۲۶] . مجمع البیان، ص۲۴۲٫

[۲۷] . سفینه البحار، ج۲، ص۷۲۱، ماده خلل.

[۲۸] کسی که دم زند از فضل بی نهایت او          چو مرغکی است که از بحر تر کند منقار

حدیث فضل علی را تمــام نتوان کرد           اگر مــداد شود ابــحر و قــلم اشجــار

بازدیدها: ۳۹

نوشته عید بزرگ غدیر اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله حاج سید محمد تقی دیباجی اصفهانی «مد ظله العالی» استاد خارج فقه و اصول و تفسیر مؤلف کتاب «درایه فی شرح الکفایه» و کتب دیگر در زمینه تاریخ معصومین  علیهم السلام می باشد ایشان از سالهای آغازین طلبگی توجه ویژه ای نسبت به تعلیم و تعلم معطوف داشته و در پاسداشت از نهضت و آرمان های امام راحل رضوان الله تعالی علیه  در قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی از محکومیت و زندانی شدن تا حضور در جبهه های جنگ خدماتی داشته است

استاد معظم  در این مصاحبه در مقام دفاع از نظام آموزشی حوزه و نیز در دفاع از کتاب «کفایه» الاصول آخوند خراسانی «رضوان الله تعالی علیه» مباحثی را مطرح نمودند

سؤال : علم اصول نسبت به سایر علوم حوزوی از اهمیت ویژه ای برخوردار است مختصری در اهمیت و ضرورت این علم بفرمایید؟

استاد: علم اصول از مبادی تصدیقیه و بنای علم فقه است اگر کسی علم اصول را نخواند علم فقه را نمی تواند یاد بگیرد چون علم فقه علم به احکام الهی از روی استدلال است اکثر احکام الهی نظری است ، بدیهی نیست؛ یعنی باید از آیات شریف قرآن و روایات اخذ شود آیات و روایات هم امر نهی مجمل و مبین عام و خاص دارد این مباحث الفاظ علم اصول را انسان  باید یاد بگیرد تا بتواند احکام الهی را از منبع اصلی بدست بیاورد فعلی هذا علم اصول از مبادی تصدیقیه و زیر بنای علم فقه است

سؤال : مؤسس و پایه گذار علم اصول چه کسی بود؟

استاد: ائمه اطهار علیهم السلام مؤسس علم اصول هستند علامه مجلسی رحمه الله علیه  روایتی از امام صادق سلام الله علیه  در جلد دوم بحار الانوار آورده که فرموده است «انما علینا ان نلقی الیکم الاصول» ما اصول را برای شما بیان می کنیم شما فروعش را بیان کنید یعنی از همین اصول استفاده کنید مثلا در رابطه با حلیت فرمود«کل شی لک حلال» و در رابطه با طهارت فرموده «کل شی لک طاهر» در رابطه با استصحاب فرمود «لاتنقض الیقین بالشک » نیز در باره شبهه محصوره «سماعه» روایتی نقل می کند که از امام  سؤال کردم کسی که دو ظرف آب دارد و می داند در یکی از آنها نجاستی افتاده ولی نمی داند کدام یک نجس است قدرت هم ندارد که آب دیگری تهیه کند باید چه کار بکند ؟ امام سلام الله علیه  فرمود این دو آب را دور بریزد و تیمیم کند و نماز بخواند این همان شبهه محصوره است که در علم  اصولَ آمده علم اجمالی منجز تکلیف است وقتی انسان می داند نجاستی در احد الانائین افتاده باید از هر دو ظرف اجتناب کند در هر صورت مؤسس اصلی علم اصول ائمه اطهار علیهم السلام هستند

سؤال: نخستین کسی که قواعد اصول را به رشته  تحریر درَآورده چه کسی بوده ؟

استاد: علامه سید حسن صدر رحمه الله علیه  در کتاب «الشیعه و فنون الاسلام » نوشته اولین فردی که قواعد اصولی را به رشته تحریر درآورده «هشام ابن حکم » از شاگردان امام صادق متوفای ۱۷۹ بوده ایشان کتاب « الفاظ» را در مباحث الفاظ و کتاب » الاخبار» را در رابطه با حجیت خبر واحد نوشت

سؤال : استناد به قواعد اصولی در مقام فتوی از چه زمانی شروع شد؟

استاد: از زمان غیبت کبری حضرت مهدی سلام الله علیه در سنه ۳۲۹ که دیگر ملاقات با ایشان امکان نداشت باب اجتهاد و استناد برای افراد مفتوح شد مثلا ابن ابی عقیل استاد ابن قولویه رحمه الله علیه کتابی به نام «المستمسک بحبل آل الرسول » نوشت «ابن ابی عقیل» ظاهراً در سنه ۳۵۰ در فتوایی به قواعد اصولی استناد کرد او شیخ مفیدرحمه الله علیه و سید مرتضی رحمه الله علیه در کتاب «الذریعه » شیخ طوسیرحمه الله علیه درکتاب «عُدّه » علامه حلیرحمه الله علیه در کتاب« تحریر الاصول » این کار را ادامه داند همین طور علما علم اصول را مطرح کردند کتاب نوشتند و فتوی دادند مرحوم شهید ثانیرحمه الله علیه «تمهید القواعد» و فرزندش حسن بن زین الدینرحمه الله علیه «معالم» را نوشت ، معالم کتابی است بسیار عالی که متأسفانه اخیراً از حوزه های علمیه برداشته شده اودر این کتاب مباحث الفاظ و حجیت خبر واحد را مطرح کرده معالم تقریبا مثل صمدیه در علم نحو قلیل االفظ و کثیر المعناست مرحوم شیخ انصاریq که کتاب وسائل را نوشت از او سؤال کردند چرا مباحث الفاظ را مطرح نکردید فرمود معالم کفایت می کند میرزای قمیرحمه الله علیه هم معالم را درس می داد که نتیجه همان درس معالم کتاب دو جلدی قوانین شد

سؤال : مختصری هم پیرامون وجود شیخ انصاری و کتاب رسائل ایشان بفرمایید ؟

استاد: شیخ انصاری رحمه الله علیه متوفای ۱۲۸۱ نادره روزگار است در احوالاتش می نویسند که میرزای شیرازی رحمه الله علیه و میرزا حبیب الله رشتی رحمه الله علیه از  شاگردهای صاحب جواهر رحمه الله علیه اجازه اجتهاد گرفتند و عازم ایران شدند که میرزا شیرازی به شیراز برود و میرزا رشتی به رشت؛ یک روز دیدند یک شیخ ساده پوش و متواضعی گوشه مسجد عمران مشغول درس برای یک طلبه است رفتند پای درسش دیدند قوی است فردا و پس فردا  و چند هفته دیگر هم ماندند خلاصه از مسافرتشان گذشتند به مرحوم شیخ انصاری ارادت پیدا کردند و از شاگردان او شدند حاصل آن مباحث و دروس کتاب «رسائل» در علم اصول شد «مکاسب» کتاب فقه ایشان و اثری کم نظیر است اقوال را خیلی با احترام نقل می کند منتها نقد و ایراد مناقشه دارد مؤلفین را خیلی احترام می کند مثلا از «کشف اللثام » فاضل هندی با احترام یاد می کند درباره او می فرماید «ذهب بعض الاجله» و درباره شیخ اسد الله  تستری رحمه الله علیه می گوید:«ذهب بعض المحققین » و در باره مرحوم کاشف الغطاء می فرماید «ذهب بعض الاساطین» از استاد خودش صاحب جواهر هم یاد می کند و در باره او می گوید «ذهب بعض المعاصرین» البته بعضی ها گفته اند این از شذوذات مرحوم شیخ است که درباره استادش می فرماید «ذهب بعض المعاصرین» البته بعض جاها هم فرموده« ذهب من لاخبره له» مثلا در بحث غناء می فرماید بعضی افراد که خبرویتی  ندارند گفته غناء در مراثی جایز است و در بحث خیار عیب  ناراحت می شود که بعضی ها قایلند باید تفاوت صحیح و معیب را گرفت آن ها را به«ذهب بعض من لا تحصل له» تعبیر می کند بعضی گفته اند مراد شیخ از این تعبیر استادش است ولی از مقام زهد و تقوی ایشان خیلی بعید است که نسبت به استادش این طور فرموده باشد چون در بحث مکیل و موزون و شرایط عوضین می فرماید «ذهب بعض المعاصرین» و بعد که می خواهد نقادی کند می گوید اقوال ما ذکره دام ظله وبه استاد خودش احترام می کند پس خیلی بعید است که این طور باشد در هر صورت شیخ درمکاسب اقوال را نقل و نقادی می کند و لذا مکاسب در نقل اقوال و استدالال کتابی بسیار قوی است

سؤال : حضرتعالی  تألیفی دارید ؟

استاد: اخیراً بحمدالله تفسیر مختصر بُشری همراه با ترجمه قرآن کریم در دو هزار نسخه چاپ شده حاصل مباحث تفسیری ما روزهای پنچشنبه یکساعت بظهر در منزل ،همین تفسیر مختصر بُشری میباشد امید است ذخیره آخرت ما باشد انشاالله

۲- کتاب زیارت نامه حضرت رضا و حضرت معصومه سلام الله علیهما و فضیلت زیارت آن بزرگواران که در سال ۱۳۸۱ در هزار نسخه چاپ شده

۳- شرح رساله حقوق امام سجاد سلام الله علیه به عربی

۴- انبیاء اولوالعزم علیهم السلام عربی

۵-رساله حقوق امام سجاد سلام الله علیه (عربی )

اشاالله ترجمه فارسی انبیااولعزم و رساله حقوق در دست چاپ است

۶- توضیح الکفایه در شش جلد؛ که شامل سه جلد مباحث الفاظ و سه جلد مباحث عقلیه میباشد،البته توضیح الکفایه حاصل تدریس حقیر بوده که طی چهار سال (۱۳۸۳- ۱۳۷۹ ) که بنده زاده حدود پانصد نوار از درس ها را ضبط نموده و به کمک دوستانش مورد تحقیق و تنظیم و تبدیل گفتاری به نوشتاری قرار دادند و بحمد الله در هزار نسخه (دوره شش جلدی ) چاپ شد.

۷- توضیح المکاسب (مکاسب محرمه ، بیع و خیارات ) که بنده زاده ها نوارهای صوتی درس را گرفته اند و در دست تحقیق و تنظیم  در پانزده جلد به چاپ خواهد رسید انشاالله

سؤال ویژگی های یک کتاب درسی مطلوب در حوزه چیست ؟ آیا کفایه چنین خصوصیاتی دارد ؟

استاد: البته در علم اصول بهترین کتاب معالم است چون مختصر است و مباحث الفاظ و اصول عقلیه  را دارد این خواص در کفایه هم هست مرحوم آخوند حدودا ۶ سال زحمت کشیدند تا این مطالب اصولی را تنقیح و زوایدش را حذف کرده و جلدین کفایه را در ۸ مقصد نوشت ۵ مقصد در جلد اول پیرامون مباحث الفاظ است که بحث آن صغروی است یعنی بحث از مصادیق اصاله الظهور است مثلا آیا امر ظاهر در وجوب است یا نه ؛نهی آیا ظاهر در حرمت است یا نه ؛ سه مقصد در جلد دوم پیرامون مباحث اصول عقلیه  مثل قطع ظن امارات و اصول عملیه که بحث آن کبروی است یعنی بحث از حجت است حجت خبر واحد اجماع شهرت و … کتاب کفایه واقعاً در نوع خودش کم نظیر است روح اجتهاد و توان اجتهاد را به طلبه می دهند اگر انسان با دقت کفایه را مطالعه کند بعضی حواشی را ملاحظه کند از نظر علم اصول مستغنی می شود

سؤال : بعضی ها معتقدند کفایه کتاب اصولی محض نیست کشکولی از ادبیات عرفان فلسفه و کلام است نظر شما چیست اگر چنین است دلیلش چیست ؟

استاد : این اشکال وارد است که بعض مطالب مثل بحث فلسفی اتحاد طلب و اراده را مرحوم آخوند رحمه الله علیه  مطرح کرده مرحوم آیت الله فیروزابادی رحمه الله علیه صاحب عنایه الاصول فرموده : «ای کاش مرحوم آخوند وارد این بحث نمی شد یا حالا که وارد شده خیلی مستقصا وارد می شد» همان طور که امام رضوان الله علیه در کتابشان به نام طلب و اراده مطرح فرمودند این بحثی بسیار قوی و دامنه دار است و سزاوار نیست در مباحث اصولی مطرح شود بحثی جدا است که کتاب جدا احتیاج دارد و استادی که بتواند مسئله را برای شاگردانش پیاده کند می گویند ای کاش مرحوم آخوند در مباحث الفاظ کفایه بحث طلب و اراده را مطرح نمی کرد

سؤال: بهترین شروح کفایه کدامند؟ شما کدام را بیشتر مورد توجه قرار می دادید ؟

استاد : «عنایت الاصول » حاشیه و شرح بسیار مضبوط و خوب کفایه است یعنی بعضی مطلب مرحوم آخوند را با عبارت های خیلی کوتاه و مبین پرواضح بیان می کند همچنین «منتهی الدرایه » که اخیرا آیت الله مروج نوشته برای ارجاع ضمائر و تبین بیانات مرحوم آخوند و نقل قول خیلی خوب است البته باید گفت حق تقدم با کتاب دو جلدی «حقایق الاصول » مرحوم آیت الله حکیمرحمه الله علیه است که مصداق همان شعر ابن مالک است که برای استادش خوانده :

« هو بسبق حائز تفصیلا / مستوجب ثنائی الجمیلا/ والله یقضی بهبات وافره / لی و له فی درجات آخره  »

واقعا حق تقدم با آیت الله حکیم است وقتی مرحوم آخوند قبل از بحث مشتق در بحث استعمال لفظ در اکثر از معنا وارد می شود و آیت الله حکیم هم وارد می شود و این قصه را در جلد اول حقائق الاصول صفحه ۹۵ نقل می کند که : یکی از بزرگان فرمود به اتفاق آیت الله صدر سید حسن صدر رحمه الله علیه و سید اسماعیل صدررحمه الله علیه و حاجی نوری  صاحب مستدرک استاد محدث قمی رفتیم محضر آخوند ملافتحعلی رضوان الله تعالی علیه  ایشان هفتمین آیه شریفه سوره حجرات را مطرح کرد که {وَاعْلَمُوا أَنَّ فِیکُمْ رَسُولَ اللَّهِ ۚ لَوْ یُطِیعُکُمْ فِی کَثِیرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإِیمَانَ وَزَیَّنَهُ فِی قُلُوبِکُمْ وَکَرَّهَ إِلَیْکُمُ الْکُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْیَانَ ۚ أُولَٰئِکَ هُمُ الرَّاشِدُونَ} و معنای برای آیه بیان کرد که همه حاضرین خیلی تعجب کردند فردا باز حضور ایشان رسیدیم و معنای دیگری را برای آیه شریفه بیان کرد سپس فردا معنای دیگری تا سی روز که حضار خدمت ایشان رسیدند و سی معنا در این مدت ایشان برای جمله{ حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإِیمَانَ} فرمود به همین روایات آمده که قرآن دارای بطونی است بعد مرحوم آیت الله حکیم به مناسبت همین استعمال لفظ در اکثر از معنا می نویسند این مفسر دارای کراماتی بوده است در هر صورت حقایق الاصول حاشیه بسیار خوبی بر کفایه است و برای مدرسین بسیار راهگشا است

سؤال:  کفایه الاصول مرحوم محقق خراسانی چه ویژگی هایی دارند ؟

استاد: یکی همین اختصار است که سبب می شود مستمع مطلب را حتی زود بگیرد اختصار یکی از محسناتش است دیگر از محسنات کفایه این است که ایشان زواید علم اصول را حذف کرده است البته عباراتش یک مقدار غامض است ولی با بیش از صد شرحی که برآن نوشته شده این مشکل برطرف می شود و یکی از خصوصیات مرحوم آخوند این است که خیلی با احترام اقوال دیگران را نقل و حتی خدشه می کند گاهی از استادش مرحوم شیخ مطالبی را بیان می کند حتی با احترام مطلب بعضی از علمای اصول را مناقشه می کند اهم خصوصیاتش این است که مطلب را خیلی مختصر بیان می کند و زواید علم اصول حذف کرده است

سؤال بعضی ها معتقدند این ایجاز مخل است ؛اغلاق عبارت کفایه را تا چقدر مخل می دانید ؟

استاد: نه ایجاز مخل نیست بله در علم معانی بیان آمده که خطابه و خطبه و کتابت نباید اطناب ممل و ایجاز مخل داشته باشد ایجاز مخل یعنی متن به اندازه ای کوتاه باشد که مفهوم را نفهماند و نرساند مرحوم آخوندرحمه الله علیه  کلماتی که در کفایه بیان کرده ایجاز مخل ندارد بلکه قدرت و قوت حافظه و استعداد طلبه را زیاد می کند یعنی کلام را طوری بیان کرده که طلبه به فکر بیفتند معنای این عبارت چیست مثل ابن مالک که مطالب نحو را در اشعار الفیه آورده و می گوید : «استعین الله فی الفیه مقاصد النحو بها محویه» ، واز خداوند طلب کمک می کند ؛ مرحوم آخوند هم مطالب را در عبارات کوتاه آورده ولی ایجاز مخل نیست کاری می کند که استعداد طلبه بیشتر شود به فکر بیفتد حواشی را ببیندرسائل و بعد کتب را ببیند که مطلب را دریابد بعد از معالم کتاب کفایه بسیار خوبی به نظر می رسد

سؤال امروز بعضی ها می گویند کفایه باید خلاصه شود و مباحثی از آن جذف یا با مطالب دیگر جایگزین شود نظرتان در مورد تلخیص کفایه چیست ؟

استاد: صلاح نیست باید همین طور که الان هست باشد چنانچه امام رضوان الله علیه در رابطه با جواهر فرمودند فقه جواهری اجتهاد جواهری باید در حوزه باشد از نظر اصول هم کفایه باید در حوزه ها تدریس شود امروز کفایه الاصول همچون نگین انگشتر در دست حوزها می درخشد و در دروس سطوح عالیه و خارج اصول محور قرار گرفته نهایتاً استاد باید مقداری برای شاگردان وقت بگذارد و دو مطالعه داشته باشد یکی مطالعه که مرحوم آخوند چه می خواهد بگوید و دیگری مطالعه طرز تدریس و تبیین مطلب برای شاگردان است که می خواهد بر کرسی تدریس بنشیند و درس بدهد باید این را ملاحظه کند هم مطلب را بداند و هم طرز تبیین و بیان مطلب را ؛ معروف است استاد باید این دو مطالعه را داشته باشد خلاصه تر از مطالب مرحوم آخوند همان ایجاز مخل می شود استاد باید بیشتر مطالعه کند حواشی و شروحی که بر کفایه نوشته شده مخصوصا حقایق الاصول آیت الله حکیم و عنایت الاصول را بخواند  تا بتواند مطلب آخوند را برای شاگردان بیان کند

سؤال شخصیت سیاسی صاحب کفایه را در نوشتن کفایه تاثیر گذار می دانید ؟

نه خیر آن یک مسئله سیاسی بود که در انقلاب مشروطه مرحوم آخوند موافق بود و بعض مخالفت کردند و این شد، مسئله هیچ ارتباطی به مسئله علمی و اصولی ایشان نداشته معروف است مرحوم آخوندرحمه الله علیه  شش سال زحمت کشیدند تا جلدین کفایه را نوشت و زواید علم اصول را حذف کرد الان هم حدودا یک قرن است که این کتاب در حوزه های علمیه تدریس می شود و مجوز درس سطح عالی و حتی خارج اصول از علماست

سؤال پرداختن به نظریات مختلف در کفایه برای تربیت مجتهد کافی است ؟

استاد: البته برای تربیت مجتهد بسیار کتاب خوبی است ولی مثل کتاب مرحوم شیخ رحمه الله علیه  نقل اقوال نکرده شیخ نقل اقوال نقادی و بحث می کند اقوال را رد می کند و قول خودش هم چه در رسائل و چه در مکاسب حتی کمیا ب است مرحوم آخوند رحمه الله علیه این طور نیست که زیاد نقل اقوال کند گاهی نقل می کند ولیکن نقادیش مثل شیخ نیست

سؤال چه شاخصه ها و امتیازاتی نسبت به کتب اصول دیگر دارد ؟

استاد: همین که وقت طلبه را زیاد نمی گیرد چون همان طور که عرض کردم علم اصول مبادی تصدیقیه علم فقه است و استاد باید به مقدار احتیاج آن را یاد بگیرد نه این که تمام عمرش را صرف علم اصول بکند و سزاوار نیست چون علم فقه اشرف علوم است و همچنین  باید روی علم تفسیر قرآن و معارف اسلامی هم خیلی کار شود نقل است مشکینی ره  از شاگردان مرحوم آخوندرحمه الله علیه  در نجف که خیلی در علم اصول غواصی کرد و حاشیه ای بر کفایه دارد در اواخر عمرش اظهار پشیمانی کرده ای کاش این قدر در علم اصول غواصی نکرده بودم و در علم فقه این اندازه بررسی نمی کردم تا در فقاهت کامل می شدم و در هر صورت چون علم اصول از مبادی عل فقه است به مقدار احتیاج همان اندازه مباحث الفاظ و مباحث اصول عقلیه در جلدین کفایه باید بسنده کرد به همان اندازه که انسان بررسی کند و دیگری اجتهاد و قدرت استنباط داشته باشد کافی است

سؤال محاسن کفایه نسبت به رسائل(اثر استاد آخوند خراسانی ) چیست ؟

استاد : همین جهت اختصار است مرحوم آخوندرحمه الله علیه  زواید علم اصول را حذف کرده مثلا مرحوم شیخ دلیل انسداد و مقدمات انسداد را خیلی مفصل بیان کرده ولی مرحوم آخوند این ها را خیلی خلاصه کرده یا چند سطراز آن گذشته است بحث کردن مثل مرحوم شیخ خیلی وقت احتیاج دارد الان با این گرفتاریهایی که طلاب دارند آن اندازه نمی توانند علم اصول را بررسی کنند مرحوم آخوند زواید را حذف کرده تنقیح کرده دسته بندی نموده مطلب را مختصر مفید تحویل داده است البته مباحثی مثل اتحاد طلب و اراده را مطرح کرده مقداری وارد جبر و تفویض شده که نمی شود اساتید آن قسمت را تدریس نکنند چون خدای ناخواسته امکان دارد فکر طرف مقابلشان منحرف کند

سؤال آخوند در کفایه الاصول از رسائل اقتباس کرده است؟

استاد: شکی نیست که اقتباس کرده است بالاخره شیخرحمه الله علیه  استاد آخوند بوده مرحوم آخوند از ۲۵ سالگی در دروس مرحوم شیخ مرحوم میرزای شیرازی و شیخ رضی  شرکت می کرده و مطالبی را از ایشان یاد گرفته و احترام بسیاری برای ایشان قائل بوده مادامی که میرزای شیرازی بود مرحوم آخوند روی زمین می نشست و درس می داده و منبر می رفته و بعد هم میرزای شیرازی فوت کرد آخوند به خانه استاد رفت کوبه در را بوسید و پیشانیش را به درب منزل او گذاشت و گریه کرد اینطور به استاد احترام می گزارد که به آن مقام ها رسید زحمات نماز شب و زهد تقوی آخوند خیلی عجیب است که خداوند او را به آن درجات رساند و حالا کتابشان محور علم اصول حوزه هاست

سؤال : شما دو دوره (دیروز و امروز ) حوزه را درک کرده اید چه عوامل مهمی در رشد طلبه ها مؤثر بوده که خروجی های حوزه آنقدر موفق و اهل فضل دانش و معنویت بودند ؟ سیر تربیتی یک طلبه را از نگاه حوزه سنتی بیان کنید

استاد : این که استاد علاوه بر تدریس دروس و مسائل اخلاقی را ولو یک روز در هفته برای طلبه بیان کند خیلی کارساز است و روحیه طلبه را هم به لحاظ علمی و هم به لحاظ اخلاقی تربیت می کند بالاخره طلبه فردا می خواهد در جامعه کار کند قاضی شود امام جمعه شود خطیبت شود و منبری شود سخنران شود معتقدم اساتید باید ولو یک روز در هفته را به درس اخلاق اختصاص بدهند شاید بعضی از دروس این محسنه را داشته که طلاب خوب و قابل توجهی از حوزه ها سربر آورند ولی اگر اساتید به طور عمومی درس اخلاق بگویند یا آخر درسشان یک روایت را مطرح کند خیلی مؤثر است

متاسفانه اخیرا این مسئله کم شده است باید مدرس اخلاق در حوزه ها باشد چون علم را برای عمل می خوانند نقل شده که به بقراط حکیم گفتند فی من یکون کمال المرء کمال انسان در چیست ؟ گفت: « فی الاثنین اول الاول اول الثانی ثانی الثانی ثالث الاول ثانی الاول ثالث الثانی علم و عمل عین اول در هر دو است لام در علم دوم است و در عمل سوم ومیم در عمل دوم است و در علم سوم در روایت آمده «العالم بلاعمل کاشجره بلاثمن» باید علمی که می آموزیم را در حوزه عمل هم به کار بگیریم مدرسین اگر آن جهت اخلاق را برای طلاب بیان کنند خیلی مؤثر است

نقل کردند که مرحوم کاشف الغطاءرحمه الله علیه که مرحوم شیخرحمه الله علیه خیلی ارادت  علمی به ایشان دارد و درباره اش می فرماید «ذهب بعض الاساطین» نیمه های شب پسرش را برای نماز شب بیدار می کرد یک شب که او را صدا می زند می گوید خوابم می آید مرحوم کاشف الغطاءرحمه الله علیه  می گوید : می ایستم که بیدار شوی و با هم به حرم مولا امیرالمومنین سلام الله علیه  برویم با هم رفتند یک فقیری نزدیک صحن امیرالمومنین سلام الله علیه  ایستاده بوده و تکدی می کرده به پسرش می فرماید: ببین این در هدفش جطوری است که قبل از من و تو از خواب بیدار شده آمده تکدی می کند ما هم گدای خدا هستیم و می آییم در حرم امیرالمؤمنین از خدا گدایی می کنیم باید بیدار شویم .توصیه می کند به نماز شب و هفدهمین آیه شریفه از  سوره سجده را برای او  می خواند که{ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّهِ أَعْیُنٍ جَزَاءً بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ} هیچ کس نمی داند خدا برای کسی که مناجات می کند چه چیزی را پس انداز کرده است در هر صورت اگر ما طلبه ها این جهت عمل را داشته باشیم خیلی پیشروی  بیشتر داریم

سؤال : تا چه حد معتقد به تغییر یا تلخیص کتب درسی حوزه هستید ؟ آیا ضرورتش را در عصر کنونی که عصر انفجار اطلاعات و ارتباطات است حس می کنید یا این که معتقدید به همین شکل باید ادامه پیدا کند

استاد: به همین شکل ادامه پیدا کند منتها استعداد های طلاب باید مشخص شود چون امکان دارد طلبه ای استعداد اجتهاد داشته باشد پس باید به همین منوال درس بخواند تا مجتهد شود اما یکی استعداد اجتهاد ندارد مثلا برای تبلیغ یا منبر خیلی عالی است یا می تواند در زبان خارجی یا زبان عربی کار کند و مروج دین باشد به نظر می رسد مدیریت استعداد یابی کنند و طلاب دسته بندی می شوند ولو تا سطح عالی و کفایه بخوانند بعد که در فهم آیات و روایات وارد شدند در رشته خودشان کار کند بهتر است. معروف است شیخ بهاییرحمه الله علیه  فرمود: با هر کسی که ذی الفنون بود بحث کردم غالب شدم ولی با متخصص فن که بحث کردم مغلوب شدم این که دریابیم هر طلبه به درد اجتهاد یا منبر و خطابه یا هر چیزی دیگر می خورد بیشتر کمک می کند

 از  اینکه وقت شریف خود را در اختیار ما قرار دادید بسیار ممنونیم 

استاد : موفق  باشید 

بازدیدها: ۱۳۹

نوشته مصاحبه آیت الله دیباجی اصفهانی «مدظله العالی» اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

دیدار جمعی از از خیرین شهرستان خمینی شهر «محله فروشان» با حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی مد ظله العالی در روز تولد حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها

در این دیدار صمیمی  که در دفتر حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی در قم صورت پذیرفت در ابتدا این دیدارحجت الاسلام عسکری نماینده طلاب خمینی شهر  ضمن تقدیر و تشکر از حضرت  آیت الله دیباجی اصفهانی مدظله العالی؛ هدف از این دیدار را  گزارشی در خصوص خرید زمینی در  اطراف مسجد مقدس جمکران ، و بنای حسینیه (مهدیّه) برای زائرین خمینی شهر بیان نمودند و جهت ساخت این بنای عظیم از حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی طلب دعا نمودند

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی هم  در این دیدار صمیمی ضمن تشکر از حضور خیرین محترم و حجت الاسلام عسکری  ضمن خوشامد گویی و آرزوی سلامتی و توفیقات روزافزون برای آنان ، ساختن مکان مقدس مثل  حسینیه (مهدیه) را در اطراف مسجد مقدس جمکران بسیار با اهمیت و مهم دانستند و خاطرنشان کردند این بنای عظیم، هم همت عالی می طلبد و هم مساعدت مسوولین و همه زنان و مردان دارالمومنین خمینی شهر را که با همت همیشگی خود در کنار شما خیرین همواره بوده اند و خواهند بود .

در دیگر بیانات استاد معظم فرمودند انشاالله با همت و وحدت همیشگی بنای عظیم و به یاد ماندنی را می سازید که در طول سال های طولانی زائرین محترم که از آن شهر به قم سفر می کنند جای استراحت در کنار مسجد مقدس جمکران و حرم مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها را داشته باشند و حتما نام نیک از خود به یادگار می گذارید و مشمول دعای زائرین خواهید بود و البته خداوند یار و مددکار شما خواهد بود

بازدیدها: ۱۳۷

نوشته دیدار خیرین شهرستان خمینی شهر اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

قدر روی عن الامام امیرالمؤمنین «سلام الله علیه»  انه قال :«اِنَّما هُوَ عیدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللّهُ صِیامَهُ وَ شَکَرَ قِیامَهُ، وَ کُلُّ یَوْم لایُعْصَی اللّهُ فیهِ فَهُوَ یَوْمُ عید»[۱] امام امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب«سلام الله علیه» در یکی از اعیاد (که شاید عید فطر بوده ) فرمودند این روز برای کسیکه خدا روزه اش را پذیرفته و نمازش را ستوده و پاداش داده  روز عید (و شادمانی) است و هر روزی که خداوند را نافرمانی نکنند ،روز عید است [۲]

حلول عید فطر، روز سرور و شادمانی را به مسلمانان عالم تبریک عرض میکنیم امید است خداوند منّان ،نمازها و روزه ها را از همه پذیرفته باشد و این عبادت ها را در روزیکه ما نیازمندیم (روز قیامت ) مورد پاداش قرار دهد.

عید رمضان آمده ما رمضان رفت                     صد شکر که این آمد و صد حیف که آن رفت

برداشت زِدوش همه کس بار گنه را           چون باد سبک آمد و چون کوه گران رفت

افسوس که ایام شریف رمضان رفت               ماهی که شب قدر در آن بود نهان، رفت

الایه الوحیده فی القرآن

{قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَیْنَا مَائِدَهً مِنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِیدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَهً مِنْکَ ۖ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ} [۳] تنها آیه ای که در قرآن لفظ (عید) در آن آمده این آیه است و ضمنا تنها آیه ایست در قرآن که دو کلمه {اللَّهُمَّ رَبَّنَا} بکار رفته و بین اسم ذات باریتعالی و اسم صفات جمع شده است .

پیامبران (علیهم السلام) معمولاً دعای خود را با کلمه «ربنا » و «رب» آغاز میکرده اند؛

حضرت آدم ابوالبشر علیه السلام  :{رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا}[۴]

حضرت نوح نبی الله  علیه السالم : {رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبَارَکًا وَأَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ} [۵]

حضرت ابراهیم خلیل الله  علیه السلام : {رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلَاهِ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی ۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ }[۶]

حضرت موسی کلیم الله  علیه السلام  : {رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ}[۷]

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم : {وَقُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْمًا} [۸]

ولکن حضرت عیسی  علیه السلام در این دعای خود بین کلمه (اللهم ) که اسم ذات باریتعالی و منادی مفرد معرفه است با کلمه (ربنا) که صفت ربوبیت حق جل و علا و منادی مضاف است جمع نموده شاید بخاطر استعطاف و جلب توجه بیشتر خداوند به طلب مائده آسمانی و پیامدهای آن بوده است .

حواریین حضرت عیسی  علیه السلام  که شنیده بودند خداوند در زمان حضرت موسی علیه السلام  برای بنی اسرائیل غذای آسمانی {مَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ } غذای گیاهی و گوشتی فرستاد که در سوره بقره آیه ۵۷ و در سوره مبارکه اعراف آیه ۱۶۰ مطرح نموده.

از حضرت عیسی  علیه السلام  نیز طلب مائده آسمانی کردند ولکن حواریین در طلب خود از حضرت عیسی علیه السلام  ادب را رعایت نکردند و آنان گفتند {إِذْ قَالَ الْحَوَارِیُّونَ یَا عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ هَلْ یَسْتَطِیعُ رَبُّکَ أَنْ یُنَزِّلَ عَلَیْنَا مَائِدَهً مِنَ السَّمَاءِ[}[۹]ای عیسی آیا خدای تو میتواند مائده آسمانی برای ما بفرستد بجای یا رسول الله گفتند یا عیسی و بجای خدای ما گفتند خدای تو و بجای اینکه بگویند آیا خداوند در حق ما لطف میکند گفتند آیا خدا میتواند مائده برای ما بفرستند.

و این نحوه کلام بوی شک و تردید میداد و از اینجهت حضرت عیسی  علیه السلام  فرمود: {اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ}[۱۰]از خدا پروا کنید اگر ایمان دارد ؛حواریون گفتند هدف ما لجاجت ورزی نیست میخواهیم با مشاهده این معجزه بزرگ به سرحدّ عین الیقین و اطمینان به قدرت کامل الهی برسیم؛حضرت عیسی  علیه السلام  هنگامی که از آنان مطمئن شد که هدفشان لجاجت و ستیزگی نیست برای آنان دعا کرد و به خداوند عرض کرد مائده ای آسمانی که برای اول ما و آخر ما (تا زمان های آینده ) عید (و روز فرج و شادی باشد ) و نشانه ای از جانب تو برای نبوت پیامبرت باشد برای ما بفرست.

در تفسیر صافی از تفسیر مجمع البیان نقل میکند که امام باقر سلام الله علیه  فرموده حضرت عیسی  علیه السلام  به بنی اسرائیل فرمود سی روز روزه بگیرید آنگاه هر چه میخواهید از خداوند بخواهید بنی اسرائیل بعد از سی روز روزه از خدای متعال طلب مائده نمودند و ملائکه مائده آسمانی را که مشتمل بر هفت عدد نان و نان خورشت (نان ، ماهی ، و گوشت) آوردند و هر بیماری و عاجز و زمینگیری از آن غذا میخورد شفاء می یافت و هر فقیری میخورد غنی و سرمایه دار میشد [۱۱] حضرت عیسی علیه السلام  آن روز را که مائده آسمانی نازل شده عید نام گذاری نمود یعنی روز شادمانی و سرور.

صائم که بخاطر دستور خداوند سی روز روزه گرفته و همچنین حاج که مناسک حج را انجام داده بعد از پایان ماه رمضان یا پایان مناسک حج گناهانش آمرزیده شده و نفس او به فطرت اولیه اش برگشته همچون هنگامی که از مادر متولد شده است گناه او بخشیده شده چگونه برای او عید (روز شادمانی ) نباشد.

سپس امام سلام الله علیه  میفرماید : هر روزی که خدا معصیت نشود و انسان گناه نکند آن روز روز عید (شادمانی ) است زیرا بر شیطان و نفس اماره غالب شده و این دشمن زندگی سوز را از خود طرد نموده .

خدای متعال میفرماید: {إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیْطَانِ تَذَکَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ} [۱۲]افراد با تقوی افکار شیطانی را از خود دور میکنند.

«و کل یوم لایعصی الله فیه فهو عید»

گناه انسان را از خداوند دور میکند گناه سبب غفلت قساوت قلب تنگی معاش کوتاهی عمر عذاب اُخروی میشود

قال الله الحکیم : {بَلَىٰ مَنْ کَسَبَ سَیِّئَهً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُولَٰئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ}[۱۳]حتی فکر گناه ، قلب را تیره و تار میکند همچون دود و آتش که اطاق سفید و زیبا را زشت و تاریک میکند.

امیرالمؤمنین سلام الله علیه  میفرماید : «صیام القلب عن الفکر فی الاثام افضل من صیام البطن عن الطعام» [۱۴]

عن الصادق سلام الله علیه  :«مَنْ یَمُوتُ بِالذُّنوبِ أَکْثَرُ مِمَّنْ یَمُوتُ بِالآجالِ وَ مَنْ یَعِیشُ بِالإِحْسانِ أَکْثَرُ مِمَّنْ یَعِیشُ بِالأَ عمارِ» [۱۵]

همچنانکه بر انسان لازم است با رعایت دستور اسلام در رابطه با نظافت و شستن دست ها قبل از غذا و بعد از غذا و با رعایت توصیه و نکات بهداشتی از بیماریها بویژه بیماری کرونا که بیش از دویست کشور دنیا را گرفتار کرده ،اجتناب کند از گناه نیز باید اجتناب کند مخصوصا از سه گناه اثر وضعی در زندگی انسان دارد أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ  سلام الله علیه  قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -‏ ثَلَاثَهٌ مِنَ الذُّنُوبِ تُعَجَّلُ عُقُوبَتُهَا وَ لَا تُؤَخَّرُ إِلَى الْآخِرَهِ عُقُوقُ الْوَالِدَیْنِ وَ الْبَغْیُ عَلَى النَّاسِ وَ کُفْرُ الْإِحْسَانِ.[۱۶]

امیر المومنین امام علی  سلام الله علیه نقل می کند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم  فرمودند :

سه گناه است که کیفرشان در همین دنیا می رسد و به آخرت نمی افتد:

۱- آزردن و عاق پدر و مادر شدن.

۲- زورگویی و ستم به مردم.

۳- ناسپاسی نسبت به خوبی های دیگران.

گناه کار مشو تا بدو رُخت نبرند                      که از گناه بتر(بدتر) در جهان زیانی نیست

مکن گناه که حیف است دوست آزردن            علی الخصوص مرآن دوست را که ثانی نیست

آثار حسنه وطیّبه ماه رمضان را حفظ کنیم و برای خود نگه داریم

ماه رمضان و روزه گرفتن، روح تقوی به انسان میدهد

ماه رمضان و روزه گرفتن، اراده انسان را قوی میکند

ماه رمضان و روزه گرفتن، سبب صبر و استقامت و عدل و مساوات میشود

ماه رمضان و روزه گرفتن، اخلاق انسان را نیکو میگرداند

وقتی انسان از غذای خودش بخاطر دستور خداوند امساک نمود از مال مردم بهتر میتواند اجتناب کند در ماه رمضان قلب ها رقیق و باصفا میگردد در ماه رمضان گناهان کم میشود

امام سجاد سلام الله علیه  در دعای ۴۵ صحیفه سجادیه هنگام وداع با ماه رمضان میفرماید: «السلام علیک یا شهر الله الاکبر و یا عید اولیائه» سلام بر تو ای ماه بزرگ خدا و ای روز عید و شادمانی دوستان خدا سلام بر تو ای بهترین ماه در روزها و ساعت ها «السلام علیک من مجاور رقت فیه القلوب و قلت فیه الذنوب» سلام بر تو همنشین و همسایه ای که در کنار تو قلب ها نرم شد و گناهان کاهش یافت.

امام سجاد  سلام الله علیه  در ماه رمضان اگر یکی از عبید نافرمانی میکرد اگر یکی از (خدمتکارانش ) گناهی اشتباهی میکرد او را نمیزد کارناشایسته و اسم او را یاداشت میکرد تا شب آخر ماه رمضان آنان را جمع میکرد و آنها را یکی یکی متذکر اشتباه و گناهش میکرد و میفرمود :«اتذکر ذلک ؛فیقول بلی یابن رسول الله – حتی یأتی علی آخرهم و یقررّهم جمعیا» از همه آنها اقرار میگرفت که گناه و اشتباه و نافرمانی کرده و سپس در وسط آنان می ایستاد و گریه میکرد و به خدای متعال عرض میکرد «رب! انک امرتنا ان نعفوا عمن ظلمنا فنحن قد عفونا عمن ظلمنا کما امرت، فاعف عنا » پروردگارا به ما دستور دادی عفو کنید و ما عفو کردیم تو نیز از ما عفو فرما !

«امرتنا ان لا ترد سائلا عن ابوابنا و قد اتیتاک سُئوّال و مساکین» دستور داده ای سائلی را از درب خانه رد نکنید ما سائلین و مساکین آمده ایم در خانه تو ما را (نومید ) رد مفرما! سپس جایزه عیدی به آنان میداد و آنان را در راه خداوند آزاد مینمود

و کان یقول :«إِنَّ لِلَّهِ تَعَالَى فِی کُلِّ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عِنْدَ الْإِفْطَارِ سَبْعِینَ‏ أَلْفَ‏ أَلْفِ‏ عَتِیقٍ‏ مِنَ‏ النَّارِ کله قد استوجب النار فَإِذَا کَانَ آخِرُ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَعْتَقَ فِیهَا مِثْلَ مَا أَعْتَقَ فِی جَمِیعِهِ»

خداوند در هر شب از ماه رمضان هزاران هزار نفر گنه کار را می بخشد و در شب آخر ماه رمضان بمقدار افرادی که در ماه رمضان بخشیده – از گنهکاران – می بخشد و من امیداوارم مشمول عفو خدا شده باشم. [۱۷]

پروردگارا! بین ما و پیامبر و خاندانش علیهم السلام جدایی مینداز!

صلوات و صیام ما را قبول فرما !

بیماران اسلام مخصوصا بیماران کرونائی را لباس عافیت بپوشان!

اموات و گذشتگان را مورد رحمت و مغفرت خود قرار بده !

نظام جمهوری اسلامی ،مراجع تقلید ،مقام معظم رهبری ،مرزبانان مملکت ،مرزداران قرآن را از گزند روزگار حفظ فرما!

ارواح شهداء با سرور شهیدان آقا ابا عبدالله الحسین  سلام الله علیه  محشور فرما و به بازماندگانشان صبر جمیل عنایت فرما!

مکر و حیله دشمنان را به خودشان باز گردان!

وصلی الله علی سیّدنا محمد و آله الطاهرین

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمدتقی دیباجی اصفهانی

۲۴ / رمضان  المبارک / ۱۴۴۱

[۱] نهح البلاغه کلام ۴۲۰ ص ۱۲۸۶، ترجمه فیض الاسلام

[۲] لفظ عید از جهت لغت از عَود گرفته شده ، به معنی رجوع (روز معین روز شادی یا روز غم و اندوه ) ولکن حقیقت عرفیه بر حقیقت لغویه غلبه پیدا کرده و در عرف به معنی رجوع روز شادی است . در قواعد اعلال در علم صرف گفته شده گاهی کلمه (یا) به کلمه واو قلب میشود و مانند مُیسر که مُوسِر میشود و گاهی بلعکس – کلمه واو به کلمه یاء قلب میگردد در افعال مانند قیل و بیع که در اصل قُوِل و بُیع بوده و در اسماء مانند دُنیا و عُلیا که دُنوا و عُلوا بوده و میزان ، میعاد و میقات که موزان و مِوعاد و موقات بوده ؛ و قال فی لسان العرب :العید کانا فی الاصل عِود بکسر العین و قیل قلبت الواو یاء لیفرقوا بین الاسم الحقیقی و بین المصدری (لسان العرب ج ۲ ص ۷۰۵ ) و قال فی اعراب القرآن : و صغروه علی عُیَید و جمعوه علی اعیاد؛ فرقا بینه و بین عود الخشب (اعراب القرآن محمود الصافی ج ۸ ص ۶۴)

[۳] سوره مبارکه مائده آیه ۱۱۴

[۴] سوره مبارکه اعراف آیه ۲۳

[۵] سوره مبارکه مؤمنون آیه ۲۹

[۶] سوره مبارکه ابراهیم آیه ۴۰

[۷] سوره مبارکه قصص آیه ۲۴

[۸] سوره مبارکه طه آیه ۱۱۴

[۹] سوره مبارکه مائده آیه ۱۱۲

[۱۰] سوره مبارکه مائده آیه ۱۱۲

[۱۱] تفسیر الصافی ج ۲ ص ۹۸

[۱۲] سوره مبارکه اعراف آیه ۲۰۱

[۱۳] سوره مبارکه بقره آیه ۸۱

[۱۴] غرر الحکم ،۵۸۷۳

[۱۵] سفینه البحار ج ۳ ص ۲۱۸

[۱۶] امالی شیخ مفید، ص۲۳۷

[۱۷] بحار الانوار ج ۴۶ ص ۱۰۵

بازدیدها: ۶۰

نوشته عید فطر اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

حضرت آیت الله دیباجی با تبریک ولادت امام هادی(ع)با اشاره به روایتی از امام هادی(ع)عنوان کردند: اگر یک نفر را هدایت کنی برای تو از آنچه که خورشید بر آن می تابد افضل است. ایشان با تاکید بر جایگاه دانشکده صدا و سیما قم مسیر هنری این دانشکده راه انبیا دانست و عنوان کردند در مسیر هدایت باید زحمت و تلاش کرد و بدون تلاش هیچ امری ممکن نخواهد بود. اگر علامه حلی ۵۰۰ جلد کتاب نوشت این بدون زحمت ممکن نبود.

این استاد عالی حوزه با اشاره به اینکه بزرگترین نعمت بعد از خلقت ” علم ” است خاطر نشان کرد: صاحب “جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام” حضرت آیت‌ الله محمد حسن نجفی که بزرگترین دائره المعارف اجتهادی فقه شیعه را طی ۳۰ سال از ۲۵ تا ۵۵ سالگی نوشت از همین سنین جوانی به کسب علم و دانش همت گماشت. این مرجع بزرگ علمی در ایام حیاتش شعری از ” عذری ” در وصف امام علی(ع) می شنود و خیلی تحت تاثیر این شعر واقع می شود و آرزو می کند می توانست ثواب تالیف جواهر را با اجری که شاعر این قصیده در مدح امام علی خواهد گرفت معاوضه کند.

آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی خاطر نشان کرد: این جمله معروف- از کسی که لحظه ای از تلاش علمی برای نشر فقه اهل البیت (ع) حتی در مراسم درگذشت فرزندش کوتاهی نکرده- نشانگر اهمیت کار هنری در مسیر ولایت اهل البیت(ع) است. ایشان ابراز امیدواری کرد روحانیون محترمی  که به حوزه رسانه ورود پیدا کرده اند توفیق خدمت پیدا کنند.

بازدیدها: ۷۰

نوشته بیانات حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی در جشنواره فیلم دانشجویی اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.

در ابتدای این دیدار صمیمی حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی ( امد ظله العالی ) ضمن خوش آمدگویی به جایگاه سادات در جامعه اشاره کرده و فرمودند: سادات باید در عمل به احکام شرع الگوی جامعه باشند و در زندگی خود از سیره پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) پیروی کنند.

در پایان این دیدار سادات چگینی ضمن تقدیر و تشکر از معظم له توضیحاتی درباره وضعیت سادات منطقه چگینی لرستان ارائه نمودند.

تصاویر دیدار سادات لرستان ,سید دیباجی, استاد دیباجی, سید محمد تقی دیباجی, دیباجی اصفهانی, حضرت آیت الله دیباجی,  آیت الله دیباجی ,دیدار با آیت الله دیباجی ,دیدار سادات با دیباجی اصفهانی, سادات چگینی,  دیباجی ,حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی,تصاویر استاد دیباجی,,عکس دیباجی ,تصاویر دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۱۸۳

نوشته تصاویر/دیدار سادات لرستان با حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی (مدظله العالی ) اولین بار در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله سید محمد تقی دیباجی اصفهانی پدیدار شد.