نویسنده: dibaji

بسم الله الرحمن الرحیم

{وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیرًا}[۱] و از روی مهربانی بال فروتنی را برای آنان فرود آور ، و بگو : پروردگارا ؛ آنان را مورد رحمت قرار ده چنان که مرا در خردسالی تربیت کردند . [۲] در این آیه شریفه استعاره لطیفی به کار رفته و فروتنی در برابر والدین ، به حالت پرنده ای تشبیه شده است که بال خود را برای جوجه هایش می گسترد و آنها را زیر بال خود می گیرد، صاحب مجمع البیان «رضوان الله تعالی علیه» می فرماید : این آیه دلالت دارد بر اینکه دعای فرزند برای پدر و مادرش که از دنیا رفته اند ، مسموع است ؛ زیرا، اگر مسموع نبود و برای آنها اثری نداشت ، معنا نداشت که در این آیه شریفه به دعا امر شود [۳]  نیکی به پدر و مادر آثار بسیاری دارد ،پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره فرمودند:«مَن اَحبَّ ان یکونَ أَطوَلَ النَّاسِ عُمراً فَلیبَرَّ والِدَیه»[۴]هر کس دوست دارد که در میان مردم عمرش از همه بیشتر شود پس به والدینش نیکی کند[۵] از آیات نورانی قرآن کریم استفاده می شود که نیکی به پدر و مادر در کنار توحید  و عقوق والدین بعد از شرک به خدا در شمار بزرگترین گناهان  قرارد دارد

{لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا }[۶]

{وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا }[۷]

{وَقَضَىٰ رَبُّکَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا ۚ} [۸]

{یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللَّهِ ۖ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ وَوَصَّیْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَیْه}[۹]

[۱] سوره مبارکه اسراء آیه شریفه ۲۴ .

[۲] ترجمه قرآن کریم ، آیت الله دبیاجی حسینی اصفهانی «مد ظله العالی»

[۳] مجمع البیان ج ۶ ص ۴۱۰

[۴] مستدرک ج ۱۵ ص ۱۷۵

[۵] تفسیر بُشری، آیت الله دیباجی حسینی اصفهانی «مد ظله العالی »

[۶] سوره مبارکه بقره، آیه شریفه ۸۳

[۷] سوره مبارکه  نساء، آیه شریفه  ۳۶

۸ سوره مبارکه  اسراء، آیه شریفه  ۲۳

[۹]سوره مبارکه  لقمان، آیه شریفه  ۱۴،۱۳

بازدیدها: ۳۷

بسم الله الرحمن الرحیم

{قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْإِثْمَ وَالْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِکُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ یُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}[۱]

«بگو جز این نیست که پروردگار من کارهای زشت – چه آشکار و چه پنهان آنها را – و {نیز} گناه و زیاده خواهی ناحق را حرام گردانیده است و اینکه چیزی را که خدا بر آن برهانی نازل نکرده شریک خدا سازید و آنچه را که نمی دانید به خدا نسبت دهید» .[۲]

در این آیه آن چیزهایی را که خداوند واقعأ حرام کرده ، برمی شمارد :

1. خداوند «فواحش » را حرام کرده ؛ یعنی کارهای بسیار زشتی که نفرت آور است یا همان گناه کبیره و به خصوص زنا و انحراف جنسی که مصداق بارز آن هستند. فحشا حرام است چه به صورت آشکار انجام گیرد یا به صورت پنهانی این قید برای ردّ این عقیده اعراب جاهلی است که زنا را در صورتی که به طور پنهان و یا توافق طرفین انجام می گرفت جرم و گناه نمی دانستند.
2. «اثم» که در اصل به معنای ضرر است به گناهانی کمتر از فواحش اشاره دارد، نظیر شرب خمر و مانند آن .
3. تجاوز به حقّ دیگران و ستمکاری نیز حرام است . منظور از «بغی»در اینجا گناهانی است که باعث از بین رفتن حقّ الناس می شود و «فواحش و اثم » بیشتر در مورد گناهانی است که مربوط به حقّ الله است .
4. شریک قرار دادن برای خداوند نیز یکی دیگر از محرّمات است اینکه در آیه می فرماید ، برای خدا آنچه را که دلیلی بر آن نفرستاده شریک قرار ندهید این نیز تأکید بر این مطلب است که مشرکان هیچ گونه دلیل و برهانی بر عقیده خود نداشتند
5. نسبت دادن بعضی از چیزها به خدا و دروغ بستن به او نیز از محرّمات است و شاید بدترین آنها باشد[۳]

[۱] سوره مبارکه اعراف آیه ۳۳

[۲] ترجمه قرآن کریم ؛ آیت الله دیباجی اصفهانی «مدظله العالی »

[۳] ترجمه و  تفسیر بشری ، آیت الله دیباجی اصفهانی  برگرفته از کوثر ج ۴ ص ۶۰

بازدیدها: ۱۸

بسمه تعالی

محضر استاد محترم حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی «مد ظله العالی » سلام علیکم محضر عالی سوالی دارم تقدیم می کنم پاسخ مرحمت فرمایید   سؤال اول: با توجه با آیات قرآن کریم که خداوند در سوره بقره آیه ۱۱۵ میفرماید «فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ۚ» و در سوره حدید آیه ۴ که می فرماید : «وَهُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنْتُمْ ۚ» سؤال مطرح است که چرا ما برای عبادت پروردگار باید به یک جهت (قبله کعبه) نماز بخوانیم؟ سوال دوم : نظر حضرتعالی در نماز؛ انحراف از قبله تا چه حد مجاز است و به نماز لطمه نمیزند ؟

پاسخ معظم له

بسم الله الرحمن الرحیم

بعدالتحیه والسلام پاسخ سؤال اول : چنانچه در ذیل آیه شریفه ۱۴۴ سوره مبارکه بقره «فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ ۗ» وارد شده است که پیامبر اسلام «صلی الله علیه و آله وسلم» پس از هجرت بمدینه و اقامه نماز به مدت هفده ماه به سوی بیت المقدس در مسجد «بنی سالم» نماز میخواند (نیمه ماه رجب سال دوم هجری ) که جبرائیل نازل شد واز طرف خداوند این آیه شریفه را آورد که روبروی کعبه نماز بخواند«ما توجه تو را بر آسمان (به انتظار وحی و تغییر قبله) بنگریم و البته روی تو را به قبله‌ای که به آن خشنود شوی گردانیم، پس روی کن به طرف مسجد الحرام و شما (مسلمین) نیز هر کجا باشید (در نماز) روی بدان جانب کنید. و گروه اهل کتاب به خوبی می‌دانند که این تغییر قبله به حق و راستی از جانب خداست (نه به دلخواه کس) و خدا از کردار آنها غافل نیست». و پیامبر «صلی الله علیه و آله و سلم» در بین نماز ظهر بود که بدستور خداوند از بیت المقدس بطرف کعبه برگشت و دو رکعت باقی مانده را بطرف کعبه خواند و مسلمانان از وی تبعیت نمودند و نام آن مسجد به مسجد (ذوقبلتین ) تغییر یافت یعنی مسجدی که دو قبله دارد. والله العالم  پاسخ سوال دوم :اگر نمازگزار به اعتقاد قبله نمازش را خواند سپس متوجه شد که از قبله منحرف شده اگر انحرافش به حدّ یمین و یسار (راست یا چپ نمازگزار ) نرسیده باشد (تا ثمن الدائره – یک هشتم دایره – ۴۵ درجه ) نمازش صحیح است و اگر انحرافش به حدّ یمین یا یسار(راست یا چپ) رسیده باشد ( به ربع الدائره – یک چهارم دائره – نود درجه ) اگر وقت باقی است نمازش را اعاده کند و اگر وقت باقی نیست نمازش صحیح است و قضاء بر او واجب نیست مگر جاهل به حکم باشد به جهل غیر معذور یعنی جاهل مقصر باشد که در این صورت اعاده با قضا بر او واجب است والله العالم

 

 

بازدیدها: ۲۷

بسم الله الرحمن الرحیم

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی «مد ظله العالی » این روایت در رساله ای که به فقه مجلسی ره معروف است در  صفحه ۲۹ذکر شده و متن آن چنین است ابابصیر از امام صادق علیه السلام در مورد تشهد سؤال کردند و حضرت فرمودند : «بسم الله و بالله و الحمد لله و خیر الاسما کلها لله اشهد ان لا اله الا الله وحده لاشریک له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله ارسله بالحق بشیرا و نذیرا بین یدی الساعه و اشهد ان ربی نعم الرب و ان محمد نعم الرسول و ان علیا نعم الوصی و نعم الامام اللهم صل علی محمد و آل محمد و تقبل شفاعته فی امته وارفع درجته والحمد الله رب العالمین »سوال ، آیا گفتن چنین تشهدی با شهادت ثالثه در نمازهای واجب و مستحب چه حکمی دارد ؟

 

پاسخ معظم له 

بسم الله الرحیم الرحیم

بعدالتحیه والسلام نمازگزار باید آنچه در رساله مرجع تقلیدش نوشته شده انجام دهد و آنچه در رساله های مراجع تقلید آمده آن است که واجبات تشهد هفت چیز است:

1. شهادت به توحید و شهادت به نبوّت
2. صلوات بر محمد و آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین
3. نشستن بمقدار ذکر تشهد
4. طمأنینه
5. ترتیب
6. موالات
   
7. کلمات تشهد را به نحو صحیح اداء کردن بنابراین تشهد به نحوی که آوردید در رساله مراجع تقلید وجود ندارد و مشکل است والله العالم

بازدیدها: ۱۸۷

بسم الله الرحمن الرحیم

خدمت حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی مد ظله العالی

با سلام و احترام

آیا صدقه به ساداتی که میخواهد عمل جراحی کند میرسد یا خیر در صورتی که خرج عمل را نداشته باشد ، شنیدم صدقه به سیّد حرام است .

 

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

دادن صدقه واجبه مانند زکوه (گندم و جو و طلا و نقره … ) و مانند زکوه فطره ، به سیّد جایز نیست مگر دهنده زکوه  نیز سیّد باشد ولکن دادن صدقه مستحبه به سیّد اگر توهین به او نباشد جایز است بنابراین مورد سئوال که سیّد برای عمل جراحی و معالجه میخواهد جایز است .والله العالم

                                                       والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته – سید محمد تقی دیباجی 

بازدیدها: ۲۰

بسم الله الرحمن الرحیم

حضور محترم حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

خداوند بعد چندین سال به ما بچه ای عنایت کرده و بخاطر تولد نوزاد هدایای زیادی از طرف‌خانواده خانم و خانواده ما آوردند و غالبا طلا و سکه است؛ ما الان نمیدانیم از لحاظ شرعی این هدایا متعلق به کیست آیا مالک طلاها بچه است تا ما برایش کنار بگذاریم وقتی بزرگ شد به او بدهیم یا متعلق به ماست یعنی پدر و مادر.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

هدایا از بچه است ، ولیّ بچه مانند پدر میتواند هدایا را خرج بچه کند و اگر چیزی از مخارج سال بچه اضافه آمد و سال بر آن گذشت خمس آن هدایا بر پدر و بچه بنابر احتیاط واجب ، لازم است و اگر پدر خمس آنها را نداد برخود بچه بعد از بلوغ لازم است. والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته – سید محمد تقی دیباجی

بازدیدها: ۲۲

بسم الله الرحمن الرحیم

محضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

حضور مبارک چندتا سؤال دارم پاسخ عنایت فرمایید

سؤال اول : با وجود اینکه پدرم عمدا نماز و روزه انجام نمیداده وظیفه من چیست ؟ آیا من باید چند سال بجایش قضا کنم؟

سؤال دوم : من توان مالی ندارم پدرم نیز مالی ندارد که بر این نماز و روزه بخرم تکلیف من چیست؟

سوال سوم : اگر بخواهم خودم نماز بخوانم چند سال بخوانم کافیست شاید او ۵۰ سال نماز نخوانده ؟

سوال چهارم :  من روی صندلی نماز میخوانم آیا به همین حالت میتوانم نماز قضای پدرم و مادرم را بجا آورم ؟

 

بسم الله الرحمن الرحیم 

بعد التحیه والسلام

 پاسخ سؤال اول :

 بر ولی میّت (پسر بزرگتر) واجب است نمازها و روزه هائی را که پدر از روی عذر انجام نداده قضاء کند و بنابر احتیاط واجب اگر عمداً انجام نداده یا فاسد انجام داده نیز باید قضاء کند و احوط اولی اِلحاق مادر است در قضاء نمازها و روزه هایش به پدر. والله العالم

پاسخ سؤال دوم :

قضاء نماز و روزه از واجبات مالیّه نیست. والله العالم  

پاسخ سؤال سوم :

ملاک ، یقین شما است به هر مقدار که یقین دارید باید انجام دهید و اگر در مقدار آن شک دارید حداقل (و کمتر) بر شما واجب است. والله العالم  

پاسخ سوال چهارم :

کسیکه نمیتواند ایستاده نماز بخواند باید نشسته نماز بخواند(و نمیتواند روی صندلی نماز بخواند ) بله اگر نشسته هم نمیتواند نماز بخواند ، روی صندلی میتواند نماز بخواند، و بنابراحتیاط سرانگشتان را هنگام سجده روی زمین گذارد؛ و طبق وظیفه اش اگر نشسته نمیتواند، میتواند نمازش را چه اداء و چه قضاء ( برای خود یا پدر و مادرش ) روی صندلی بخواند البته اگر عذرش همیشگی باشد؛ و اگرچنانچه مرجّوالزوال باشد مانند بیماری که امید دارد خوب بشود باید صبر کند تا خوب شود و نمازهای قضاء را ایستاده بخواند والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته – سید محمد تقی دیباجی

بازدیدها: ۳۶

بسم الله الرحمن الرحیم

 

سماحه آیت الله السید محمد تقی الدیباجی الاصفهانی

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته

نحن لا نعلم بوجود الانبیاء فی اروبا و جنوب آفریقا و نحوهما لکن نحن نعلم انه لا منظومه تشریعیه متکامله فی تلک البلدان کالتی فی الشرق الاوسط هل هذا یُضّر بقاعده اللطف المعروفه ؟

ابومحمد مُنیف من النجف الاشرف

شعبان المعظم ۱۴۴۲

بسم الله الرحمن الرحیم

 

بعد التحیه والسلام

«انَّ قاعِدَهَ اللُّطفِ هِیَ انه تعالی یَجبُ علیه اللطف وهو ما یُقربُ العبدَ الی الطاعَهِ و یبعده عن المعصیه و لا یبلغ الالجاء[۱]» والوجوب هنا لیس بمعنی الوجوب الفقهی تعالی الله عن ذالک بل بمعنی حکم العقل بحسن اللطف  لان اللطف بارسال الرسل یُحصِّلُ غَرضَ المولی الحکیم فیکون واجبا بحکم العقل و الا انتقض الغرض ولم یکن من عدل الله تعالی ان یترک البشر دون قائد او ان یترکهم دون ان یُعیّن لهم تکالیفهم والمستفاد من بعض الایات الشریفه ان الانبیاء علیهم السلام کانوا یبعثون الی کل قریه و مدینه لاقامه الحجه من الله علی الناس و لم یختص بعثهم فی منطقه الشرق الاوسط.

قال الله الحکیم:{وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَیْکَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَیْکَ}[۲] {وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِکَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنَا عَلَیْکَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَیْکَ}[۳] {وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولًا} [۴] فهناک مجموعه من الانبیاء لم یتحدث عنهم القرآن الکریم و القرآن یتحدّث من اسماء سته و عشرین من الانبیاء فقط مع انه و رد عن «ابی ذر» انه قال قلت لرسول الله «صلی الله علیه و آله» کم النبیون ؟ قال« صلی الله علیه و آله» مأیه الف و اربعه و عشرون الف نبی قلت کم الرسلون ؟ قال ثلاثماته و ثلاث عشر[۵]

و هنا سئوال: لماذا ذکر القرآن بعض الانبیاء لا کلّهم ؟الجواب: لان الغرض من البعثه هو التبشیر والتنذیر و انتزاع العبره و استنباط القوانین فاذا حصل الغرض من ذکر هولا الانبیاء المذکورین فی القرآن و هم اعظم الرسل فقد تم المطلوب لان القرآن لیس کتاب القصه و التاریخ.

هذا و اولوالعزم من الرسل و هم ساداتهم ( نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و محمد صلی الله علیه و آله و سلم) مبعثون الی الناس کافه و علی شرق العالم و غربه کما یُشیر الی عموم الشریعه قوله تعالی حکایه عن نوح { رَبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْکَافِرِینَ دَیَّارًا }[۶] عن علی بن الحسین (سلام الله علیه) لم سُموا اولی العزم لانهم بعثوا الی شرق الارض و غربها جنّها و انسها[۷]

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته – السید محمد تقی الدیباجی

[۱] شرح تجرید العقاید ص ۳۵۲

[۲] سوره مبارکه نسا آیه ۱۶۴

[۳] سوره مبارک غافر آیه ۷۸

[۴] سوره مبارکه نحل ایه ۳۶

[۵]معانی الاخبار ۴۳۴ الخصال ۵۲۴ المستدرک علی الصحیحین ج ۲ ص ۵۹۷

[۶] سوره مبارکه نوح آیه ۲۶

[۷] البحار ج ۱۱ ص ۵۸ نقلا عن اقبال الاعمال ص ۷۱۰

بازدیدها: ۲۷

بسم الله الرحمن الرحیم

 

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی مد ظله العالی

سلام علیکم سوالی خدمت استاد معظم دارم و آن اینکه در سوره آل عمران آیه ۷ در مورد آیات محکم و آیات متشابه بیان فرموده لطف بفرمایید مثالی از آیات محکم و متشابه بیان کنید تا متوجه شویم منظور از این آیات چیست ؟

مهدوی استان بوشهر ۱۷/۱/۱۳۹۹

 

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

خداوند در سوره مبارکه آل عمران آیه  ۷ میفرماید: {هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ مِنْهُ آیَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ۖ…} اوست خدایی که قرآن را بر تو فرستاد که برخی از آن کتاب آیات محکم است که اصل و مرجع سایر آیات کتاب خداست و برخی دیگر متشابه است. آیات شریفه قرآن از جهت وضوح و خفاء دو قسم است محکم و متشابه.

محکم آن است که واضح است و معنی آن به تفسیر و تبین احتیاج ندارد مانند { إِنَّ اللَّهَ لَا یَظْلِمُ النَّاسَ شَیْئًا وَلَٰکِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ } [۱] خداوند ظلم نمیکند این مردم هستند که بخود ظلم میکنند.[۲]

متشابه بر ضد محکم است و احتیاج به تفسیر و تأویل دارد مانند قوله تعالی { ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ ۚ}[۳]

مراد از عرش چیست ؟ در حالیکه خداوند سبحان جسم نیست و فوق زمان و مکان است ، پس معنی آیه شریفه را  از معصوم (علیهم السلام)  مانند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)  و خاندان معصومین( باید پرسید و مانند آیه شریفه {وَالْمُطَلَّقَاتُ یَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَهَ قُرُوءٍ ۚ } [۴] قُرُوءٍ از الفاظ مشترکه است[۵]  و طهر و حیض را شامل میشود آیا مقصود آن است که مطلّقه، بعد از طلاق سه طهر باید عده نگهدارد یا سه حیض ؟

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

[۱] سوره مبارکه یونس آیه ۴۴

[۲]  یکی بر سر شاخ بن میبرید            خداوند بستان بیامد بدید

    بگفتا که این مرد بد میکند        نه بر من که بر جان خود میکند

[۳] سوره مبارکه فرقان ایه ۵۹

[۴] سوره مبارکه بقره آیه ۲۸۸

[۵] مانند لفظ «عین» که مشترک است بین طلا ،نقره ، چشمه ، چشم و پاسبان … و مانند لفظ «مولی» که مشترک است بین سیّد و عبد و مانند «عسی » که مشترک است بین آمدن و رفتن قال الله الحکیم فی سوره التکویر ]وَ اللَّیْلِ‌ إِذَا عَسْعَسَ‌[

بازدیدها: ۲۲

 

بسم الله الرحمن الرحیم

خدمت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

سوالی از حضورتان دارم چرا خداوند بزرگ در اکثر آیه های قرآن می فرماید {ما} واز کلمه ما استفاده می کند مگر خداوند یکی نیست پس جرا از این کلمه استفاده می نماید؟

 

پاسح معظم له 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

خداوند نسبت به افعال خود گاهی صیغه مفرد میاورد مانند آیه شریفه {وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلَائِکَهِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَهً}[۱]  و ( به یاد آر) وقتی که پروردگارت فرشتگان را فرمود که من در زمین خلیفه‌ای خواهم گماشت. و گاهی صیغه جمع مانند {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَهِ الْقَدْر}[۲] ما این قرآن عظیم الشأن را در شب قدر نازل کردیم. و مانند {إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}[۳] شاید مقصود ملائکه باشد که تحت فرمان الهی هستند {وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَٰنُ وَلَدًا ۗ سُبْحَانَهُ ۚ بَلْ عِبَادٌ مُکْرَمُونَ لَا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ} [۴] خداوند متعال قرآن را توسط جبرائیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نازل فرمود و قوم عاد و ثمود و قوم لوط را توسط ملائکه نابود کرد{فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِیَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَیْهَا حِجَارَهً مِنْ سِجِّیلٍ مَنْضُودٍ}بنابراین مقصود از کله (ما) ممکن است فرشته های حق جلت عظمته باشد که تحت فرمان او هستند.فخر رازی در تفسیر مفاتیح الغیب ذیل آیه شریفه {إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ} میگوید ان هذا من کلام الملوک عند اظهار التعظیم فالواحد منهم یقول انا قلنا انا فعلنا[۵] مثال دیگر پادشاه با اینکه یک نفر است اما بجهت تعظیم میگوید «ما گفتیم  ما دستور دادیم » به اعتبار اعوان و انصارش کلمه جمع بکار میبرند

                                                                                                                             والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

                                                                                                                                  سید محمد تقی دیباجی

[۱] سوره مبارکه بقره آیه ۳۰

 ۳ سوره مبارکه قدر آیه ۱

[۳] سوره مبارکه حجر آیه ۹

[۴] سوره مبارکه انبیاء آیه ۲۷

[۵] مفاتیح الغیب ج ۱۹ ص ۱۲۳

بازدیدها: ۱۵