دسته: احکام پزشکی

 

بسم الله الرحمن الرحیم

محضر حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

آیا قراداد فروش اعضای بدن اعتبار دارد؟
آیا می توانید از منظر فقهی این نوع قراردادها را ذیل قاعده اضطرار تبیین فرمایید؟

 

پاسخ معظم له

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

اضطرار از عناوین ثانویه است که گاهی بواسطه اکره یا تقیه یا خوف یا فقر و….عارض انسان می شود و بواسطه آن ارتکاب حرام یا ترک واجب بر شخص مضطر جایز بلکه احیانا واجب میشود .
قال الله الحکیم : فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَیْهِ ۚ [۱]و قال ایضا: فَمَنِ اضْطُرَّ فِی مَخْمَصَهٍ غَیْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ [۲]
البته ادله اضطرار مانند آیات و روایات در باب اطعمه و اشربه وارد شده و فقهاء رضوان الله علیهم ،قاعده اضطرار را بواسطه تنقیح مناط قطعی از باب ارجاع الفرع الی الاصل در ابواب دیگر مانند بیع و اجاره و جهاد و حدود نیز و … جاری نموده اند[۳] مثلا اگر خانه خود را اضطرارا فروخت اگر منشاء اضطرار اکراه بود بیع باطل است و اگر غیر اکراه بود مثلا برای علاج مرض فروخته بیع او صحیح است و …
حال این سؤال مطرح میشود که اگر شخصی از جهت امرار معاش در تضیّق قرار گرفت و مضطر شد آیا میتواند یکی از اعضاء خود (مانند دست و پا یا چشم یاکلیه … ) خود را بفروشد ؟
الجواب: جواز بیع مشکل است زیرا قاعده لاضرر و لاضرار که بفرموده محقق خراسانی رحمه الله علیه تواتر اجمالی دارد (بمعنی القطع بصدور بعض روایاتها ) [۴] اطلاق دارد و اضرار به نفس را نیز شامل میشود.
و لذا وضوء ضرری باطل است دلیل دلالت دارد بانّ الوضوء واجب قاعده لاضرر حاکم است و تصرف میکند در عقد الوضع یا عقد الحمل نفی حکم است بلسان نفی موضوع یا وضوء را نفی میکند که این وضوء ضرری وضو نیست یا حکم (وجوب را) بر میدارد
در ما نحن فیه قاعده لاضرر حاکم است بر جواز بیع احدالاعضاء زیرا این بیع موجب ضرر بایع میشود مخصوصا اگر از اعضاء رئیسه باشد مانند دست و پا و قلب و … مگر ضرری وجود نداشته باشد مثلا طبیب حاذقی بگوید این شخص با داشتن یک کلیه میتواند زندگی کند در این صورت فروختن یکی از کلیه ها برای این شخص جایز میشود (اگر فروشنده صغیر یا مجنون نباشد ) و الا مطلقا بیع جایز نیست .
والاحتیاط طریق الی النجاه و هذه المسئله مهمّه جدّا و هی محل الخلاف من جهت الفتوی و لابّد و ان یرجع السائل فیها الی مرجعه و مجتهده فی التقلید . والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

[۱] سوره مبارکه بقره آیه ۱۷۳

[۲] سوره مبارکه مائده آیه ۳

[۳] الجواهر ج ۳۶ ص ۴۲۶ / الجواهر ج ۴۱ ص ۶۵۱٫

[۴] الکفایه ج ۳ ص ۱۵۹

بازدیدها: ۷

بسمه تعالی

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

بنابر نظر جنابعالی سقط جنین ناقص الخلقه چه صورتی داردلطفاً راهنمایی بفرمایید؟

پاسخ معظم‌له

بسمه تعالی

بعد التحیه و السلام

سقط جنین بعد از ۴ ماهگی که به صورت انسان کامل در آمده، جایز نیست حتی اگر ناقص الخلقه باشد .

و قبل از چهار ماهگی، اگر حفظ جنین برای مادر ضرری یا حَرَجی باشد، اسقاط آن مانعی ندارد؛ ولکن دیه دارد، و دیه آن اگر در حال نطفه بوده ۲۰ دینار طلا (بمعنی بیست مثقال شرعی طلای سکه دار که هر مثقال ۱۸ نخود است) می باشد

اگر علقه (بمعنی خون بسته) باشد چهل مثقال، اگر مضغه یعنی پاره گوشت باشد شصت مثقال، اگر استخوان شده باشد ۸۰ مثقال و اگر گوشت آورده ولی هنوز روح در آن دمیده نشده ۱۰۰ مثقال می باشد. واللّه العالم

 

و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۲۷

 

بسم الله الرحمن الرحیم

محضر حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

آیا قراداد فروش اعضای بدن اعتبار دارد؟

آیا می توانید از منظر فقهی این نوع قراردادها را ذیل قاعده اضطرار تبیین فرمایید؟

 

 

پاسخ معظم له

 

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد التحیه والسلام

اضطرار از عناوین ثانویه است که گاهی بواسطه اکره یا تقیه یا خوف یا فقر و….عارض انسان می شود و بواسطه آن ارتکاب حرام یا ترک واجب بر شخص مضطر جایز بلکه احیانا واجب میشود .

قال الله الحکیم : فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَیْهِ ۚ [۱]و قال ایضا: فَمَنِ اضْطُرَّ فِی مَخْمَصَهٍ غَیْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ [۲]

البته ادله اضطرار مانند آیات و روایات  در باب اطعمه و اشربه وارد شده و فقهاء رضوان الله علیهم ،قاعده اضطرار را بواسطه تنقیح مناط قطعی از باب ارجاع الفرع الی الاصل در ابواب دیگر مانند بیع و اجاره و جهاد و حدود نیز و … جاری نموده اند[۳] مثلا اگر خانه خود را اضطرارا فروخت اگر منشاء اضطرار اکراه بود بیع باطل است و اگر غیر اکراه بود مثلا برای علاج مرض فروخته بیع او صحیح است و …

حال این سؤال مطرح میشود که  اگر شخصی از جهت امرار معاش در تضیّق قرار گرفت و مضطر شد آیا میتواند یکی از اعضاء خود (مانند دست و پا یا چشم یاکلیه … ) خود را بفروشد ؟

الجواب: جواز بیع مشکل است زیرا قاعده لاضرر و لاضرار که بفرموده محقق خراسانی رحمه الله علیه تواتر اجمالی دارد (بمعنی القطع بصدور بعض روایاتها ) [۴] اطلاق دارد و اضرار به نفس را نیز شامل میشود.

 و لذا وضوء ضرری باطل است دلیل دلالت دارد بانّ الوضوء واجب قاعده لاضرر حاکم است و تصرف میکند در عقد الوضع یا عقد الحمل نفی حکم است بلسان نفی موضوع یا وضوء را نفی میکند که این وضوء ضرری وضو نیست یا حکم (وجوب را) بر میدارد

در ما نحن فیه قاعده لاضرر حاکم است بر جواز بیع احدالاعضاء زیرا این بیع موجب ضرر بایع میشود مخصوصا اگر از اعضاء رئیسه باشد مانند دست و پا و قلب و … مگر ضرری وجود نداشته باشد مثلا طبیب حاذقی بگوید این شخص با داشتن یک کلیه میتواند زندگی کند در این صورت فروختن یکی از کلیه ها برای این شخص جایز میشود (اگر فروشنده صغیر یا مجنون نباشد ) و الا مطلقا بیع جایز نیست .

والاحتیاط طریق الی النجاه و هذه المسئله مهمّه جدّا و هی محل الخلاف من جهت الفتوی و لابّد و ان یرجع السائل فیها الی مرجعه و مجتهده فی التقلید . والله العالم

 

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

 

[۱] سوره مبارکه بقره آیه ۱۷۳

[۲] سوره مبارکه مائده آیه ۳

[۳] الجواهر ج ۳۶ ص ۴۲۶ / الجواهر ج ۴۱ ص ۶۵۱.

[۴] الکفایه ج ۳ ص ۱۵۹

بازدیدها: ۲۹

بسم الله الرحمن الرحیم

 

حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

با سلام و احترام

اینجانب مرد جوان هستم و مایلم که خداوند به ما فرزند بیشتری عنایت کند در حالیکه که همسرم موافق فرزند آوری نیستند  در اینصورت آیا زنم شرعا می تواند با استفاده از دارو یا آمپول از باردار شدن جلوگیری کند؟ در حالیکه اگر شوهر موافق این عمل زن نیست و اجازه ندهد چه حکمی دارد ؟

 

 

پاسخ معظم له

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

بعد التحیه و السلام

استعمال دارو و آمپول اگر برای زن ضرر نداشته باشد و سبب عقیم شدن او نشود مانعی ندارد و اذن شوهر ظاهرا شرط نیست . والله العالم

 

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۱۵

بسمه تعالی

خدمت حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

اینجانب بخاطر جاهلی که در جوانی داشتم بعد از آنکه خداوند دو فرزند عنایت فرمودند اقدام به عملی کردم که دیگر نتوانم بچه دار شوم الان پشیمانم و احساس گناه می کنم

دو سوال در بین دوستان مطرح شد

اول: آیا مرد کاری کند که دیگر نتواند بچه دار شود(وازکتومی) از نظر شرعی چه صورت دارد

دوم : زن اگر این کار را انجام دهد چه صورت دارد ؟

 

 

پاسخ معظم له

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

اگر این کار سبب نقص دائم شود و مرد یا زن را عقیم کند یعنی برای همیشه از قابلیت تولید مثل ساقط کند جایز نیست ولی اگر موقت باشد نه مؤبّد و دائمی؛ مانعی ندارد در صورتی که مستلزم نظر و لمس نامشروع نباشد . والله العالم

 

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سید محمد تقی دیباجی اصفهانی  

بازدیدها: ۲۳

بسم الله الرحمن الرحیم

خدت حضرت آیت الله دیباجی اصفهانی

سلام علیکم

آیا زدن آمپول بی حسی در دندانپزشکی و همچنین کلیه اعمال مثل عصب کشی ترمیم  مبطل روزه می باشد ؟

 

پاسخ معظم له 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

بعد التحیه والسلام

اگر سرم غذایی باشد که احساس گرسنگی را برطرف میکند بنابر احتیاط واجب روزه را باطل میکند و قضاء آن واجب است؛ و اگر آمپول دوائی باشد نه غذایی مانعی ندارد . والله العالم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

سیّد محمد تقی دیباجی اصفهانی

بازدیدها: ۲۵