فاطمه(س)، در قیام پر حماسه فرهنگی اش، لحظه ای از افشاگری و روشن گری های هدایت بخش خویش دست برنداشت تا به همۀ مسلمانان طول تاریخ بفهماند که سکوت در مقابل مهاجمان فرهنگی پذیرفتنی نیست. حضرت زهرا (س) در مقابل بدعت و تحریف اسلام، آرام ننشست،که برخاست، جوشید و خروشید، افشاگری نمود و روشنگری کرد؛ چرا که با الهام الاهی و تحدیث جبرئیل از آینده خبر داشت و می دانست این روشنگری ها، عاقبت دل های لایقی خواهد یافت و نقش بی نظیری را در به ثمر رسانی امامت و محقق سازی هدف خلقت ایفا خواهد نمود.
[۱]. برای تنزیل به حسب موارد معانی مختلفی شده است؛ مانند این که، تنزیل همان ظهور ابتدایى الفاظ قرآن است؛ یعنی معنایی که با دیدن یا شنیدن لفظ، بى درنگ به ذهن راه مىیابد. در تعدادى از روایات مراد از تنزیل، همین معناست. ر.ک: محمد کاظم شاکر، روشهاى تأویل قرآن، ص ۷۳ – ۷۶، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، قم، چاپ اوّل، ۱۳۷۶ش.
[۲]. تفسیر، به معنای روشن ساختن مفهوم آیات قرآن و واضح کردن منظور پروردگار است. در تفسیر نباید به مدارک و دلایل ظنى و غیر قابل اطمینان، استناد نمود، بلکه باید به دلایلى تکیه کرد که عقلاً و یا شرعاً حجیت و اعتبار آن ثابت و مسلّم است. ر.ک: خوئى، سید ابو القاسم، البیان فی تفسیر القرآن، ص ۳۹۷، موسسه احیاء آثار الامام الخوئى، قم، بی تا؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، ص ۱۹ – ۲۳، نشر اسوه، تهران، چاپ چهارم، ۱۳۷۸ش.
[۳]. تأویل، در اصل به معنای ترجیح است و در اصطلاح، عبارتست از برگرداندن لفظ از معنای ظاهری اش به معنای محتمل، در صورتی که آن معنا موافق قرآن و روایات باشد. ر.ک: تاریخ تفسیر قرآن کریم، ص ۲۴ – ۳۰.
[۴]. تطبیق، در اصطلاح به معناى حمل آیه بر مصداق آن مىباشد؛ و آنجا که در محدوده دلالت لفظى به کار رود، به معناى تفسیر است؛ و آنجا که مصداق، قابل انطباق بر مدلول لفظى نباشد، به معناى تأویل خواهد بود. توضیح آن که، اگر موارد تطبیق، از مصادیق اطلاقات و جزئیّات آن دسته مفاهیمى باشد که از دلالت لفظى آیه استفاده مىشود، این، در چهارچوب تفسیر آیه قرار خواهد گرفت، زیرا که دارای ویژگی تفسیر است، امّا در مواردى که بیان مصداق و تطبیق آن، دارای این ویژگى نبوده و مدلول دلالت لفظى نباشد، از حدود «تفسیر» خارج بوده، از موارد «تأویل» محسوب مى شود؛ چنان که بیان مصادیق براى بسیارى از آیههاى قرآن در روایات ائمّه (ع)، از قبیل «تأویل» بوده، و مربوط به حقایق عینى آیات است. ر.ک: عمید زنجانى، عباسعلى، مبانى و روشهاى تفسیر قرآن، ص ۱۲۶ و ۱۲۷، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، تهران، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
[۵]. منبعی جهت مطالعه بیشتر: شیرازی، سید صادق، فاطمه الزهرا فی القرآن.
[۶]. آل عمران، ۶۱.
[۷]. بحرانى، سید هاشم، البرهان فى تفسیر القرآن، ج ۱، ص ۶۳۰ – ۶۳۲، بنیاد بعثت، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۶ ق؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۳، ص ۲۲۳ – ۲۲۵، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ ق؛ ابن ابى حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسیر القرآن العظیم، ج ۲، ص ۶۶۷، مکتبه نزار مصطفى الباز، عربستان سعودى، چاپ سوم، ۱۴۱۹ق.
[۸]. احزاب، ۳۳.
[۹]. البرهان فى تفسیر القرآن، ج ۱، ص ۴۴۳ و ۴۴۵؛ طوسى، محمد بن حسن، التبیان فى تفسیر القرآن، مقدمه: تهرانى، آغابزرگ، تحقیق: عاملى، احمد قصیر، ج ۸، ۳۳۹، دار احیاء التراث العربى، بیروت، بی تا؛ طبرى، ابو جعفر محمد بن جریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن، ج ۲۲، ص ۵، دار المعرفه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
[۱۰]. برای آگاهی بیشتر دربارۀ آیات ذکر شده این نمایه ها را مطالعه کنید: «اختصاص اهل بیت به اصحاب کسا»، سؤال ۱۵۹ (سایت: ۱۲۵۱)؛ «حدیث کساء و آیه تطهیر»، سؤال ۸۹۵۲ (سایت: ۱۰۵۲۱)؛ «اهل بیت (ع) شأن نزول آیه “وَ یطْعِمُونَ الطَّعامَ…”»، سؤال ۱۸۴۳۹ (سایت: ۱۸۰۱۳).
[۱۱]. رحمن، ۱۹: «روان کرد دو دریا را که بهم برسند».
[۱۲]. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: موسوى جزائرى، طیّب، ج ۲، ص ۳۴۴، دار الکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق؛ شیخ صدوق، محمد بن على، الخصال، محقق و مصحح: غفارى، على اکبر، ج ۱، ص ۶۵، انتشارات جامعه مدرسین، قم، چاپ اول، ۱۳۶۲ش. البته، این حدیث به سند دیگری نیز نقل شده است؛ ر.ک: حسکانی، عبید الله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، محقق و مصحح: محمودى، محمدباقر، ج ۲، ص ۲۸۴، التابعه لوزاره الثقافه و الإرشاد الإسلامی، مجمع إحیاء الثقافه الإسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
[۱۳]. مدّثر، ۳۵ و ۳۶: «إِنَّها لَإِحْدَى الْکُبَرِ، نَذیراً لِلْبَشَر».
[۱۴]. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: موسوى جزائرى، طیّب، ج ۲، ص ۳۹۶، دار الکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق؛ علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج ۲۴، ص ۳۳۱، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
[۱۵]. ر.ک: مصباح یزدی، محمدتقی، جامی از زلال کوثر، تحقیق و نگارش: حیدری، محمدباقر، ص ۱۷ – ۱۹، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۱ش؛ حسن زاده آملى، حسن، انسان و قرآن، ص ۲۱۷ – ۲۵۶، نشر قیام، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۱ش.
[۱۶]. دخان، ۱ – ۴.
[۱۷]. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۲، ص ۵۴۷، دار الحدیث، قم، چاپ اول ۱۴۲۹ق؛ استرآبادى، على، تأویل الآیات الظاهره فی فضائل العتره الطاهره، محقق و مصحح: استاد ولى، حسین، ص ۵۵۵، مؤسسه النشر الإسلامی، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق؛ بحرانى، سید هاشم، البرهان فى تفسیر القرآن، ج ۵، ص ۹، بنیاد بعثت، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۶ ق.
[۱۸]. شیخ طوسى، محمد بن حسن، الأمالی، ص ۲۴، دار الثقافه، قم، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
[۱۹]. بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۲۴.
[۲۰]. الکافی، ج ۲، ص ۷۱۴: «بَابُ الْفَیْءِ وَ الْأَنْفَالِ وَ تَفْسِیرِ الْخُمُسِ وَ حُدُودِهِ وَ مَا یَجِبُ فِیهِ».
[۲۱]. شیخ حرّ عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۱۱۳، مؤسسه آل البیت (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
[۲۲] از وصیت نامه سیاسی الهی امام خمینی، صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۱۷۱: ما مفتخریم که ادعیه حیاتبخش که او را «قرآن صاعد» می خوانند از ائمه معصومین ما است. ما به «مناجات شعبانیه» امامان و «دعای عرفات» حسین بن علی ـ علیهما السلام ـ و «صحیفه سجادیه» این زبور آل محمد و «صحیفه فاطمیه» که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی به زهرای مرضیه است از ما است.
[۲۳]. بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۵۴.
[۲۴] جامی از زلال کوثر، ص ۱۴۵.
[۲۵]. طبرى آملى صغیر، محمد بن جریر بن رستم، دلائل الإمامه، ص ۱۲۱، نشر بعثت، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ طبرسى، احمد بن على، الإحتجاج على أهل اللجاج، محقق و مصحح: خرسان، محمد باقر، ج ۱، ص ۱۰۴، نشر مرتضى، مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
[۲۶]. جامی از زلال کوثر، ص ۱۴۹.
ابعاد شخصیت حضرت زهرا , زندگی نامه حضرت زهرا , معرفی حضرت زهرا در قرآن, حضرت زهرا در قرآن ,شخصیت حضرت زهرا در قرآن ,حضرت زهرا در روایات,شهادت حضرت زهرا, بررسی شخصیت حضرت زهرا در قرآن,بررسی شخصیت حضرت زهرا ,حضرت زهرا,شخصیت حضرت زهرا در روایات
